Örgütsel Çatışma Çözüm Modellerinin Aile İçi İletişim Çatışmalarına Uyarlanması: Bütünleştirici Müzakere Yaklaşımı

Çatışma, yalnızca örgütsel alanlara özgü değil, insan ilişkilerinin kaçınılmaz parçası olan evrensel bir olgudur. Bu çalışmanın açık bir sosyal sistem olarak yaklaştığı aile kurumu da bu olgudan muaf değildir. Bu sistemde eşler, ebeveynler ve çocuklar arasındaki karşılıklı bağımlılık, iletişimsel engeller (semantik gürültü, seçici algı, önyargı, güvensizlik, dinleyememe) ve rol karmaşası nedeniyle tekrar eden iletişim çatışmaları ortaya çıkmaktadır. Örgütsel alanda bu çatışmaları yönetmek için güçlü modeller geliştirilmiş olsa da, bunlar aile ortamına nadiren uyarlanmıştır. Bu makale, örgütsel bağlamda geliştirilen çatışma çözüm modellerinin ve müzakere yaklaşımlarının aile dinamiklerine sistematik biçimde nasıl uyarlanabileceğini incelemeyi amaçlamaktadır. Aile içi anlaşmazlıkların yıkıcı sonuçlara sürüklenmesini önleyerek, aileyi bütünleştirici (kazan-kazan) çözümlere taşıyacak kuramsal çerçeveler sunmak hedeflenmiştir. Kavramsal ve uyarlamacı nitelikteki çalışmada, örgütsel yazından yola çıkılarak aile içi çatışmalar sınıflandırılmış; Harary/Batell, Berne, Gibb ve Dökmen'in yaklaşımlarıyla teşhis edilmiştir. Ardından Blake/Mouton, Thomas Kilmann ve Rahim/Bonoma'nın örgütsel çerçeveleri aile bağlamında yeniden yorumlanmıştır. Örgütsel modellerin aile içi etkileşimle tutarlı şekilde örtüştüğü ve en işlevsel yönelimin "işbirliği" olduğu saptanmıştır. Grunig'in simetrik iletişimi ve bütünleştirici müzakere yöntemi (güven, empati, etkin dinleme, ben dili aracılığıyla) aile içi diyaloğun omurgası olarak konumlandırılmıştır. Örgütsel tetkik, teşhis, tedavi, tespit ve takip aşamaları, aile içi uygulamaya özgü beş aşamalı bir müzakere modeli olan 5T modeli şeklinde yeniden formüle edilmiştir. Çatışmaların baskıyla bastırılması yerine, rasyonel aklı temsil eden müzakere yoluyla çözülmesi ilişkilerin sağlığını korumanın temel taşıdır. Çalışmanın kavramsal olması temel sınırlılığıdır; önerilen model ampirik teste ihtiyaç duymaktadır. Barış mantığı ve uzlaşı kültürü, en küçük sosyal birim olan aileden itibaren yeşertilmelidir.