Çocuklara Rehber Dergisi Ekseninde Mektep Oyunlarına Kuramsal Bir Yaklaşım

Bu çalışma, Osmanlı döneminde yayımlanan “Çocuklara Rehber” (1897-1901) dergisinde yer alan mektep oyunlarını çocuk eğitimi ve oyun kuramı bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı toplumunda çocuk eğitimi, süreli yayınlar aracılığıyla desteklenmiştir. Çocuk dergileri, önemli içerikleri sayesinde çocukların zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimlerine katkı sağlayan önemli araçlar arasında yer almıştır. Çalışmada, söz konusu dergide yer alan “Topal Tilki”, “Nerede?” ve “Güvercin Uçar” adlı mektep oyunları, nitel doküman incelemesi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Oyunların yapısal özellikleri Roger Caillois tarafından geliştirilen oyun kuramı çerçevesinde analiz edilmiştir. Caillois’nın yaklaşımı doğrultusunda oyunlar, rekabet (agon), taklit (mimicry), rastlantı (alea) ve fiziksel hareket (ilinx) unsurları esas alınarak incelenmiştir. Ayrıca oyunlar; Kim, nerede, nasıl ve ne için sorularından hareketle çözümlenmiştir. Adı geçen mektep oyunları çocukların fiziksel çevikliklerini geliştiren, dikkat ve refleks becerilerini güçlendiren, sosyal etkileşim ve kurallara uyum gibi davranış kalıplarını pekiştiren etkinlikler olarak dikkat çekmektedir. Bu oyunların ortamı da çocukların toplumsal değerleri deneyim yoluyla öğrenebildiği bir eğitim alanıdır. İnceleme neticesinde Osmanlı döneminde çocuk oyunlarının eğitim kültürünün önemli bir parçası olduğunu söylemek mümkündür. Elde edilen bulgular, geleneksel çocuk oyunlarının pedagojik ve kültürel işlevlerini ortaya koymakta ve çocuk folkloru araştırmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.