Geç Geometrik-Roma Dönemi Muğla Börükçü İskeletlerinde Bebek ve Çocuk Sağlığı

Bu çalışma, 2002–2009 yılları arasında Muğla ilinde yürütülen Geç Geometrik–Roma Dönemi Börükçü arkeolojik kazılarında açığa çıkarılan bebek ve çocuk bireylere ait iskelet materyali üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, Börükçü toplumuna mensup bebek ve çocuk bireylerin uzun kemiklerini makroskobik, metrik ve radyolojik yöntemlerle analiz ederek paleoantropolojik bir değerlendirme sunmak; ayrıca bu bireylerin yaş dağılımları, ölüm oranları ve büyüme-gelişme dinamiklerini belirleyerek sağlık durumlarını kapsamlı biçimde incelemektir. Börükçü kazısından elde edilen bebek ve çocuk iskeletleri hem çağdaş hem de farklı dönemlerde Anadolu’da yaşamış topluluklara ait verilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve paleoantropolojik bağlamda konumlandırılmıştır. Demografik analizler sonucunda popülasyonda 90’ı bebek ve 68’i çocuk olmak üzere toplam 158 birey tespit edilmiştir. Osteolojik incelemeler kapsamında uzun kemikler (humerus, radius, ulna, femur, tibia ve fibula) analiz edilmiş ve yaş ile kemik uzunlukları arasında güçlü pozitif korelasyonlar saptanmıştır (p < 0,01). Yaklaşık 5–6 yaş sonrasında büyümede belirgin bir yavaşlama gözlenmiştir. Radyografik analizler özellikle tibia kemikleri üzerinde gerçekleştirilmiş ve Harris çizgilerinin varlığı ile dağılımı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Börükçü toplumuna ait bebek ve çocuk bireylerin sağlık durumu ve demografik yapısının, diğer Anadolu topluluklarıyla karşılaştırıldığında belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Mortalite analizine göre bebek ve çocuk ölümleri %29,63 oranında olup, bu değer Anadolu toplumları içinde ortalama bir düzeye karşılık gelmektedir. Bulgular, neonatal ve erken çocukluk dönemlerini atlatabilen bireylerin çocukluk evresinde çevresel stres faktörleri ve enfeksiyon hastalıkları nedeniyle artan risk altında olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, büyüme ve gelişme dinamikleri ile sağlık durumuna ilişkin veriler, Börükçü toplumunda stresin akut ve yüksek şiddetli olmaktan ziyade çocukluk süreci boyunca kademeli olarak biriken bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır.