Şanlıurfa Kısas Yöresi Cemevlerinde Teolojik İmgeler

Şanlıurfa’nın merkez mahallelerinden olan Kısas, içinde bulunduğu dilsel, dinsel ve kültürel çeşitliliğin kıymetli bir parçasıdır. Bu çok etnikli, dilli, dinli ve kültürel alanın Türkmen kolu, Alevi-Bektaşiliğin inanç ayağını temsil eder. Kısas, İslam dinine mensup inanç zümrelerinden biri olan Alevi-Bektaşiliğin belirgin olduğu yörelerden biridir. Bu sebeple Kısas, bilhassa son yıllarda artan akademik literatürde de yerini almıştır. Müzik, Sosyoloji, Antropoloji, âşık biyografileri ve cem pratiklerini konu alan kitap, makale ve tez kaynakları oluşturulmuştur. Ancak, literatür incelendiğinde yapılan çalışmaların cem-mekân ilişkisine yeteri hassasiyetle ve teolojik perspektiften yaklaşılmadığı tespit edilmiştir. Cemlerin gerçekleştiği mekân içindeki görsel malzemenin taşıdığı inançsal anlamı, Anadolu’da yaşayan Alevi-Bektaşilerin cemevlerinin bir temsili gibi düşünülebilir. Bu yoğun benzerlik, farklı coğrafyalarda dağınık halde yaşayan Alevi-Bektaşi inanç kültürüne sahip toplulukların doğal, ancak bir o kadar göz ardı edilmiş imgelerini barındırır. Bu çalışmayla, Kısas’ta bulunan, politik olarak ayrışmış Kısas Cem Kültürünü Yaşatma ve Alevi-Bektaşi Derneği Cemevi ile Kısas Cemevlerindeki teolojik imgeler irdelenmiştir. Böylelikle, iki ayrı cemevindeki politik tartışmalara, görünürdeki imgeleri üzerinden bir açıklama yapılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Kısaslı olan Veli Garip’in saha deneyimleri çalışmanın odak noktasını oluşturmuştur. Etnografik Saha çalışması yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmamızda alan yerinde incelenmiş, doküman analizi, yarı yapılandırılmış görüşme ve katılımcı gözlemci yoluyla sahaya erişilerek veriler toplanmıştır. Cemlerin yürütüldüğü mekânlardaki teolojik karşılığı olan malzemeler, yörede inançsal alanda temsili karşılığı bulunanların beyanları ve literatür esas alınarak yorumlanmaya çalışılmıştır.