Avrupa Birliği Hukuku Bağlamında Avusturya’da Yapay Zekâ ve Hukuki Sorumluluk Rejimi

Bu çalışma, Avusturya hukukunda yapay zekâ sistemlerinin ortaya çıkardığı sorumluluk rejimini özellikle kusura dayalı sorumluluk, tehlike sorumluluğu ve ürün sorumluluğu ekseninde incelemektedir. Yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik olmadığı, aynı zamanda hukuk düzeninin temel isnat ve sorumluluk kategorilerini zorlayan bir olgu hâline geldiği kabul edilmektedir. Çalışmada ilk olarak yapay zekânın kavramsal ve teknik temelleri ele alınmakta; öğrenebilen, çevresini analiz eden ve belirli ölçüde özerk kararlar verebilen sistemlerin klasik deterministik yazılımlardan hangi yönleriyle ayrıldığı gösterilmektedir. Bu çerçevede özellikle "kara kutu" problemi yani karar süreçlerinin şeffaf olmaması, hukuki isnat ve nedensellik bağının kurulmasını güçleştiren temel mesele olarak öne çıkmaktadır.Devamında, Avusturya Medeni Kanunu’nun (§§ 1293 vd. ABGB) kusura dayalı sorumluluk yapısı incelenmekte ve yapay zekâ kaynaklı zararların zarar, nedensellik, hukuka aykırılık ve kusur şartları bakımından nasıl değerlendirilebileceği tartışılmaktadır. İnsan davranışına dayanan klasik sorumluluk modeli, yüksek derecede özerk ve öğrenen sistemler karşısında sınırlarına ulaşmaktadır. Özellikle programcı, üretici, işleten ve kullanıcı arasındaki sorumluluk dağılımı çoğu durumda açık değildir.Çalışma ayrıca Avusturya hukukunda genel bir tehlike sorumluluğu normunun bulunmadığını, bu nedenle yapay zekâya ilişkin kusurdan bağımsız sorumluluğun ancak özel düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilebildiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda EKHG kapsamında otonom araçlar bakımından işleten sorumluluğu, PHG ve AB’nin 2024/2853 sayılı yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi kapsamında ise yapay zekâ içeren ürünlerin sorumluluğu incelenmektedir. Sonuç olarak çalışma, mevcut Avusturya sorumluluk hukukunun yapay zekâ çağında tamamen yetersiz olmadığını, ancak öğrenen ve özerk sistemlerin doğurduğu riskleri etkili biçimde karşılamak için ispat kolaylıkları, zorunlu sigorta, risk temelli düzenleme ve yeni isnat modelleriyle desteklenmesi gerektiğini savunmaktadır.