Sûfî metaforlar üzerinden Gaziantep Mevlevihânesi ritüellerini incelemek

Gaziantep Mevlevihânesi, mevlevi topluluğunun yanı sıra kent çevresindeki diğer sûfî toplulukların ritüellerinin de yürütüldüğü bir inanç merkezidir. Bu mekandaki bir yıllık zaman döngüsü içerisinde mevlevi mukabelesi ve rifai meşki ritüelleri gerçekleştirilmektedir. Sûfî anlayıştaki birlik söylemi çerçevesinde ve aynı çatı altında yürütülen bu ritüellerin baştan sona müziğin eşlik ettiği sembolik anlatımlarla uygulandığı görülmektedir. Bu çalışmada, Gaziantep Mevlevihânesinde yürütülen söz konusu ritüellerin akışındaki metaforik pratiklerin taşıdığı anlam dünyasına odaklanılmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı çalışmada durum çalışması deseni ile doküman incelemesi ve literatür taraması tekniğinden yararlanılmıştır. Gerçekleştirilen ritüellerin baştan sona akışı ve mekanda kullanılan çeşitli objeler ilgili literatür kaynakları aracılığıyla incelenerek, bu inanç uygulamaları sırasında oluşan sembolik anlamlar ve aktarılan metaforik unsurlar ortaya konulmuştur. Ritüellerin tarihsel süreçte Muhyiddin İbn Arabi’nin sistemleştirdiği teorilerden varlığın birliği (vahdet-i vücut) eksenindeki sûfi anlayışla şekillendiği ve yine onun tarafından açıklanan harf, ışık ve ayna sembolizmini işaret eden metaforlar eşliğinde yürütüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.