Öğretmen ve Akademisyen Görüşlerine Göre Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının 21. Yüzyıl Problemleri Açısından Yeterliliğinin İncelenmesi

Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin karşılaştıkları 21. yüzyıl problemlerini öğretmen ve akademisyen görüşleri doğrultusunda incelemeyi ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın bu problemlere çözüm üretme yeterliliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel durum çalışması deseninde yürütülmüş; veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Çalışma grubunu fen eğitimi alanında görev yapan 13 akademisyen ile 63 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Elde edilen veriler içerik ve betimsel analiz teknikleriyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre akademisyenler, ortaokul öğrencilerinin en önemli problemleri arasında eleştirel düşünme ve problem çözme eksikliği, iletişim becerilerindeki yetersizlik, teknoloji bağımlılığı ve yaratıcılık eksikliğini göstermiştir. Öğretmenler ise özellikle sosyal medya ve teknoloji bağımlılığı, dikkat dağınıklığı, okuduğunu anlama güçlüğü, psikolojik ve ailevi sorunlar ile sosyalleşme problemlerine dikkat çekmiştir. Her iki katılımcı grubu da bu problemlerin temel nedenleri arasında eğitim sistemindeki eksiklikleri, aile tutumlarını ve dijital medya kullanımını öne çıkarmıştır. Çözüm önerileri kapsamında aile eğitimi ve bilinçlendirme, öğrenci merkezli aktif öğrenme süreçleri, sosyal ve kişisel becerilerin geliştirilmesi, teknoloji kullanımının bilinçli hale getirilmesi ve öğretmen yeterliliklerinin artırılması ön plana çıkmıştır. Bulgular ayrıca 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı’nın 21. yüzyıl problemlerine çözüm üretme konusunda yetersiz kaldığını, özellikle dijital okuryazarlık, medya okuryazarlığı, yaratıcılık ve uygulama boyutlarında eksiklikler bulunduğunu göstermektedir. Öğretmenler ve akademisyenler, öğretim programının güncellenmesi ve öğrenme ortamlarının çağın ihtiyaçlarına uygun biçimde geliştirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak araştırma, ortaokul öğrencilerinin karşı karşıya olduğu 21. yüzyıl problemlerinin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve mevcut fen öğretim programının bu problemlere çözüm üretmede sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda eğitim sisteminin; eleştirel düşünme, problem çözme, dijital okuryazarlık, sosyal-duygusal gelişim ve aktif öğrenme becerilerini destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.