Silleli Sürûrî nin Şiirlerinde Dünya ve Ahiret Tasavvuru: Tematik ve Sembolik Bir İnceleme

Bu çalışma, 19. yüzyıl âşıklarından Silleli Sürûrî’nin şiirlerinde “dünya” ve “ahiret” kavramlarının hangi anlam katmanları içerisinde kurulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi ve tematik çözümleme yöntemlerine dayanmaktadır. Çalışmanın veri setini Sadettin Nüzhet tarafından yayımlanan XIX. Asır Saz Şairlerinden Silleli Sürûrî adlı eserde yer alan 19 koşma oluşturmaktadır. Çalışmanın analiz sürecinde öncelikle “dünya” ve “ahiret” kavramlarını çağrıştıran kelime, imge ve semboller belirlenmiş; ardından bu unsurlar tematik kategoriler altında sınıflandırılarak şairin tasavvufî ve düşünsel dünyası bağlamında yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, Sürûrî’nin şiirlerinde “dünya” ve “ahiret” kavramına ilişkin 13 farklı unsurun yer aldığını göstermektedir. Dünya teması, bâde/şarap, aşk ateşi, gam, ağyâr, hicran, cefa, dert ve felek gibi unsurlar aracılığıyla daha somut ve yaşantı merkezli bir yapı sergilerken; ahiret teması ise harf sembolizmi, peygamber kıssaları ve tasavvufî kavramlar etrafında şekillenerek daha yoğun bir metafizik anlam alanı oluşturmuştur. Bu durum, dünya ile ahiretin karşıt iki alan olarak değil, birbirini tamamlayan iki anlam düzlemi olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede Sürûrî’nin şiirlerinde dünya, fanilik ve imtihan sahası; ahiret ise hakikat, tamamlanma ve ilahî yöneliş alanı olarak anlam kazanmaktadır. Şair, bu iki kavramı bütüncül bir yapı içerisinde ele alarak beşerî tecrübe ile tasavvufî düşünceyi iç içe geçirmiştir. Bu yönüyle çalışma, âşık şiiri geleneğinde dünya–ahiret ilişkisinin kavramsal ve tematik derinliğini ortaya koymakta ve Sürûrî’nin şiir dünyasına dair bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.