Türkiye ve Çin Arasında Yazınsal Alımlanma ve Çeviri: Mo Yan ve Orhan Pamuk Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz

Bu çalışma, çağdaş kültürel etkileşim bağlamında Türkiye ve Çin arasındaki edebî dolaşım ve çeviri süreçlerinin mevcut durumunu ve temel dinamiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Mo Yan ve Orhan Pamuk’un eserleri örnek vakalar olarak ele alınarak, edebî metinlerin kültürlerarası aktarım sürecinde nasıl birer kültürel aracı işlevi gördüğü analiz edilmektedir. Türkiye-Çin ilişkilerinin tarihsel ve kültürel arka planından hareketle, iki ülke arasındaki edebî dolaşımın çoğu zaman doğrudan ve yoğun bir biçimde gerçekleşmediği, büyük ölçüde çeviri süreçleri aracılığıyla şekillendiği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda, erken dönem doğrudan çeviri örnekleri arasında Prof. Dr. Muhaddere Nabi Özerdim’in çalışmaları öncü bir rol oynamaktadır. 2010’lu yıllardan itibaren ise Prof. Dr. Giray Fidan ve Dr. Erdem Kurtuldu gibi çevirmenlerin katkılarıyla Çinceden Türkçeye yapılan doğrudan çevirilerde belirgin bir artış gözlemlenmiş; eser çeşitliliği genişlemiş ve Çin edebiyatının Türkiye’deki görünürlüğü daha nitelikli bir düzeye ulaşmıştır. Türk edebiyatının Çin’deki dolaşımı da benzer bir seyir izlemektedir. Orhan Pamuk’un Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmasından önce, Ömer Zülfü Livaneli, Nazım Hikmet, Orhan Kemal ve Ayşe Kulin gibi sınırlı sayıdaki yazarın eserleri Çinceye çevrilmiş ve bu çeviriler dar bir okur kitlesiyle sınırlı kalmıştır. Nobel ödülü sonrasında ise Türk edebiyatından Çinceye yapılan çeviriler önemli ölçüde artmış; bu durum Çinli okurların Türk edebiyatına yönelik algı ve alımlama süreçlerini derinleştirmiştir. Bu süreç, iki ülkenin birbirine yönelik edebî ve kültürel algılarının da büyük ölçüde çeviri dinamikleri üzerinden inşa edildiğini ortaya koymaktadır.