Müzik Araştırmasında Çokyönlülük: Tanımı, Yöntemi ve Kapsamıyla Yeni Müzikoloji

Müzikoloji, 19. yüzyılın sonlarında kapsamı, yöntemi ve amacı belirginleşen bir disiplin olarak ortaya çıkıp kurumsallaşmış, uzun süre besteci ve eser merkezli, biçimsel ve tarihsel açıklama modelleri alanın ana omurgasını oluşturmuştur. Ancak 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren gelişen eleştirel teori perspektifinin etkisi, müziği sadece teknik bir nesne olarak değil, toplumsal, kültürel ve ideolojik ilişkiler içinde anlam kazanan bir olgu olarak düşünmeye zorlamıştır. 1980’lerle birlikte, disiplinlerarası açılımın hızlanması, bu eleştirel yönelimi görünür kılmış, buna paralel olarak “yeni müzikoloji” başlığı altında toplanan çalışmaların sayısı artarken, yaklaşımın tanımı, kapsamı ve yöntemsel karakteri üzerine kavramsal bir belirsizlik de oluşmuştur. Bu makale, literatürdeki bu kavramsal belirsizlikten yola çıkarak Yeni Müzikoloji’nin tanımı, kapsamı ve yöntemsel karakterini belirlemeyi amaçlamıştır. Tarihsel yöntemli bu araştırmada ilgili veriler doküman analizi tekniğiyle elde edilmiş ve betimsel veri analizi tekniğiyle bulgular ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonucunda, Yeni Müzikoloji’nin müziği sadece ‘klasik müzik’ temelli ve durağan bir unsur olmaktan çıkarıp çok boyutlu bir kültürel olgu olarak incelediği, ortaya çıkan “yeni”, “eleştirel”, “postmodern” ve “disiplinlerarası” kavramlarının da aslında aynı epistemolojik çerçevenin farklı vurgu noktaları olduğu tespit edilmiştir. Böylece alanın, eleştirel yöntemi merkeze alarak toplumsal cinsiyetten ideoloji çözümlemelerine kadar uzanan geniş bir yelpazede, müziğin anlamını bağlamsal ve disiplinlerötesi bir zeminde yeniden inşa ettiği sonucuna ulaşılmıştır.