Türkiye’de Kanser Hastalarında Yorgunluk Semptomuna Yönelik Yapılan Hemşirelik Tezlerin İncelenmesi: Kapsamlı Bir Literatür Derlemesi

Bu çalışma, Türkiye’de kanser hastalarında yorgunluk semptomuna yönelik yapılmış hemşirelik lisansüstü tezle-rinin sistematik olarak incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamlı literatür derlemesi, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “kanser”, “onkoloji”, “kemoterapi”, “radyoterapi” ve “yorgunluk” anahtar keli-meleri kullanılarak ve konu başlığı “hemşirelik” seçilerek elde edilmiştir. Tarama sonucunda, tam metnine erişilebi-len, randomize kontrollü veya yarı deneysel tasarımla gerçekleştirilmiş toplam 24 lisansüstü teze ulaşılmıştır. İncelenen tezlerin %83,3’ünün doktora, %16,7’sinin ise yüksek lisans tezi olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların yarısının yarı deneysel, diğer yarısının ise randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütüldüğü saptanmıştır. Örneklem grupları değerlendirildiğinde, en yüksek oranın (%29,2) meme kanseri tanısı almış hastalar ile (%29,2) ayaktan kemoterapi tedavisi alan bireylerden oluştuğu görülmüştür. Tezlerde sıklıkla kullanılan hemşirelik mü-dahaleleri arasında farmakolojik olmayan yöntemler ön plana çıkmaktadır. Bu müdahaleler arasında gevşeme egzersizleri (n=6), refleksoloji (n=5), reiki (n=2), yönlendi-rilmiş imgeleme (n=2), su-jok terapisi (n=1), parlak beyaz ışık uygulaması (n=1), sanat terapisi (n=2) ve resim terapi-si (n=1) gibi bütüncül ve tamamlayıcı yaklaşımlar yer almaktadır. Bu müdahalelerin, yorgunluğu azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’de kanser hastalarında yorgunluk semptomunun yönetimine yönelik gerçekleştirilen hemşirelik tezlerinin, etkili ve kanıta dayalı müdahale yaklaşımları sunduğu; bununla birlikte alanda daha fazla randomize kontrollü çalışma yapılması ve uzun vadeli etkilerin değerlendirilmesi öne-rilmektedir.