Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama

Küresel havalimanlarındaki kapasite kısıtları ve artan hava trafiği, iniş operasyonlarının güvenli, verimli ve çevreci bir şekilde optimize edilmesini zorunlu kılmaktadır. Klasik “Uçak İniş Problemi” literatürü ağırlıklı olarak deterministik gecikme minimizasyonuna odaklanırken, operasyonel belirsizlikleri ve çevresel sürdürülebilirliği göz ardı etmektedir. Bu makale, çoklu pist operasyonları için “Sürekli Alçalma Operasyonları” yakıt hedeflerini ve kuyruk türbülansı belirsizliklerini eşzamanlı optimize eden Γ-Gürbüz bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama (Γ-Robust MILP) modeli önermektedir. Model, Bertsimas ve Sim (2004) metodolojisini kullanarak rüzgâr ve pilot reaksiyonlarından kaynaklanan stokastik zaman sapmalarını kontrol altına almaktadır. Standart OR-Library referans veri setleri üzerinde Gurobi çözücüsü ile yapılan hesaplamalı deneyler, önerilen gürbüz yaklaşımın %11-14 bandında bir "gürbüzlük bedeli" karşılığında %99.9 uygulanabilirlik garantisi sunduğunu ve “Sürekli Alçalma Operasyonları” adaptasyonu sayesinde geleneksel modellere kıyasla anlamlı düzeyde yakıt tasarrufu sağladığını göstermiştir. Geliştirilen algoritma, otonom hava trafik yönetimi ve karar destek sistemleri için pratik bir altyapı teşkil etmektedir.