Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümlerinde Dijital Okuryazarlık ve Üretken Yapay Zekâ Okuryazarlığına Yönelik Özel Amaçlı İngilizce Gereksinimlerinin İncelenmesi

Bu çalışma, Türkiye’de Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) programlarında dijital dönüşümün hızlanmasıyla birlikte ortaya çıkan dijital okuryazarlık ve üretken yapay zekâ okuryazarlığı gereksinimlerine yönelik İngilizce dil ihtiyaçlarını incelemek ve bilgi yönetimi eğitiminde bu yetkinliklerin geliştirilmesine yönelik bir değerlendirme çerçevesi sunmaktır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri kaynağını, Türkiye’de BBY eğitimi veren üniversitelerin kamuya açık bölüm web sayfalarında yer alan içerikler oluşturmaktadır. Bu kapsamda Türkiye’de Bilgi ve belge yönetimi eğitimi veren bölümlerin web sayfalarındaki program tanıtımları, ders planları, AKTS bilgi paketleri, ders içerikleri, öğrenme çıktıları, staj uygulama açıklamaları sistematik olarak incelenmiştir. Bölümlerin dijital okuryazarlık ve üretken yapay zekâ okuryazarlığına yönelik ders içeriklerinin dağılımı incelendiğinde; “Bilgi Teknolojileri”, “Veri Tabanları”, “Bilgi Erişim Sistemleri”, “Web Tasarımı” gibi dersler yer almaktadır. Ancak içeriklerde İngilizce terminolojiye vurgu sınırlıdır. Çoğu ders içerik paketinde kavramların sadece Türkçe karşılıkları verilmiş, uluslararası literatüre yönlendirme sınırlı kalmıştır. Yapay zekaya doğrudan atıf yapan ders ya da modül bulunmamaktadır. “Dijital Kütüphaneler”, “Bilgi Sistemleri” gibi derslerde yapay zekadan dolaylı biçimde söz edilmektedir. Ancak teknik boyutta algoritmik okur yazarlık, makine öğrenmesi, dijital okur yazarlık, yapay zekâ okuryazarlığı gibi içerikler sınırlıdır. İnceler üniversitelerin programlarının büyük çoğunluğunda ESP boyutunun görünürlüğü kısıtlıdır. İngilizce dil becerilerine yönelik dersler genellikle “Yabancı Dil I-II” gibi genel İngilizce dersleri yer almaktadır. Dijital dönüşüm süreci BBY profesyonellerinin sahip olması gereken yetkinliklerin yeniden tanımlanmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda BBY eğitim programlarının yapay zekâ teknolojilerini, dijital yetkinlikleri ve mesleki İngilizce becerilerini kapsayan bütüncül bir yaklaşımla yeniden yapılandırılması ve sıklıkla güncellenmesi önem taşımaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda; BBY lisans programlarında yapay zekâ okuryazarlığı ve dijital okur yazarlık konularına daha fazla yer verilmesi, BBY bölümlerinde Bilgi Yönetiminde Özel Amaçlı İngilizce (English for Specific Purposes for Library and Information Science- ESP for LIS) dersi açılması önerilmektedir.