Mustafa Kemal Paşa’nın Millî İktisat Anlayışının Sürekliliği: 1923 İzmir İktisat Kongresi’nden 1931 CHF İzmir İl Kongresi’ne

Mustafa Kemal Paşa’nın millî iktisat anlayışı, Cumhuriyet döneminin kalkınmacı devlet modeli çerçevesinde bu çalışmada ele alınmaktadır. Literatürde İzmir İktisat Kongresi ve devletçilik politikaları çoğunlukla tarihsel ve siyasal bir çerçevede incelenmekte, millî iktisat anlayışının iktisat literatürü içinde konumlandırılması ise sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, Mustafa Kemal Paşa’nın 1923 İzmir İktisat Kongresi açılış konuşması ile 1931 Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) İzmir İl Kongresi konuşmasını Ruth Wodak’ın Söylem-Tarihsel Yaklaşımı (Discourse-Historical Approach-DHA) doğrultusunda analiz ederek, Cumhuriyet’in ekonomik yöneliminin düşünsel temelleri ile uygulamaya konulan politika tercihleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Ayrıca bu çalışma, millî iktisat anlayışının sadece söylemsel bir bağımsızlık vurgusundan ibaret olmadığını, geç modernleşme koşullarında devlet öncülüğünde kalkınmayı hedefleyen bir paradigmaya işaret ettiğini göstermektedir. 1923-1931 döneminde ekonomik kurumsallaşma girişimleri, korumacı ticaret uygulamaları, kamu yatırımlarının artışı ve sanayi teşvikleri bu anlayışın kurumsal zeminini oluşturmaktadır. Makroekonomik eğilimler, ekonomik bağımsızlık söyleminin üretim kapasitesini güçlendirmeye dönük politika tercihlerine eşlik ettiğini göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, Mustafa Kemal Paşa’nın millî iktisat anlayışını, geç modernleşme ve kalkınmacı devlet modeli bağlamında yeniden yorumlamakta, Cumhuriyet dönemi iktisat politikalarını ele almaktadır. Bu dönem, krizlere verilen geçici tepkilerle sınırlı bir müdahalecilik süreci olmanın ötesinde devletin öncülüğünde sanayileşmeyi hedefleyen planlı ve tutarlı bir kalkınma politikası çerçevesinde değerlendirilmektedir.