ALEVİ TEOLOJİSİNİN GELENEKSELEDEN MODERNE TAŞINMASI PROBLEMİ

Geleneksel Alevilik hem çevresel faktörlerin hem de teolojik yansımaların etkisiyle kırsal toplum yapısına özgü kurumlar geliştirmiş özgün bir dini gelenektir. Bu özgün yapı yakın zamana kadar üyelerinin çoğunluğunun yaşadığı kırsal bölgelerde hukuki, dinî ve sosyal ilişkilerin sağlıklı bir şekilde yürütüldüğü toplumsal bir düzen sağlamıştır. Modernleşme ile birlikte geleneksel Aleviliğin inanç, değer ve ibadet boyutları ile çözülmeye başladığı gözlenmektedir. Bu çözülme modernleşmenin kaçınılmaz görünümlerinden olan kentleşme, küreselleşme, teknoloji gibi çevresel faktörlerle tetiklendiği gibi, akılcılaşma, bireyselleşme gibi içsel faktörlerle de desteklenmektedir. Ayrıca, Türkiye’nin modernleşme tecrübeleri sırasında yaşamış olduğu sağ-sol siyasal kamplaşmaları, örgütlenme deneyimleri ve siyasetin şiddet dili de Geleneksel Aleviliğin çözülmesinde önemli rol oynamıştır. Modernleşme sürecinde Alevi kimliği siyasal talepler üzerinden inşa edilmeye çalışılmıştır. Siyasi taleplerin dışında bugün modern Aleviliğin önemli sorunlarından biri akılcı ve bireyselleşmiş modern Alevi bireye göre bir Alevi teolojisinin mümkün olup olmadığıdır. Araştırmacılar bu konuda bir ihtiyaç olduğunu belirtmesine rağmen birkaç deneme dışında Modern Aleviliğe bir teoloji önerisi veya girişimi için henüz yeterli sinerji oluşmamıştır.