Fransız İdari Yargılama Hukuku nda Şarta Bağlı İptal Kararı ve Gelecekte Etkili Dava Ret Kararı Uygulaması

İdari rejimin uygulandığı ülkelerde, idarenin yargısal denetiminin gerçekleştirilmesi için var olan iptal davası, kural olarak karara bağlanmakla hüküm ve sonuçlarını hemen doğuran bir dava çeşididir. İptal kararı verilmesi üzerine, idarenin işlemleri geçmişe etkili bir şekilde, bütün hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kalkar. Dava ret kararı verildiği takdirde ise dava edilen idari kararın hukuka uygunluğu teyit edilmiş olur. Gerek Fransa’da gerekse ülkemizde, geleneksel yaklaşım ve genel uygulama bu şekildedir. Durum böyle olmakla beraber, Fransa’da özellikle 2000’li yılların başında itibaren, iptal davasına olan bakış açısında geleneksel anlayıştan sapmalar yaşanmaya ve bu bağlamda birtakım değişiklikler yapılmaya başlanmıştır. Köklü bir reform olarak adlandırılabilecek bu süreçte, Fransız Danıştayı ilk aşamada şarta bağlı iptal kararı verilmesi uygulamasının önünü açmıştır. Mahkeme iptal kararı verirken, kararın sonuçlarını doğurmasını belirli bir zaman dilimine bağlayarak, iptalin hüküm ifade etmesini idarenin iptale konu olan kararının tanınan sürede düzeltilmesi şartına bağlamıştır. Bu şekilde, verilen sürede idare tarafından hukuka aykırılıklar giderilirse, iptal kararı bir anlam ifade etmeyecektir. Sonraki süreçte ise, çevre ve şehircilik hukukuna ilişkin birtakım uygulamalar açısından, idareye dava edilen kararını tadil etmesi için süre tanınması uygulaması, idari yargı organları için yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir. Daha sonra ise bu uygulamayı, mahkeme kararlarının etkilerinin zamanda uyarlanması yöntemi takip etmiştir. Bu şekilde iptal kararının etkileri geçmişte sınırlandırılabilmekte veyahut da dava ret kararının yürürlük tarihi, ilgililerin kendilerini yeni hukuki duruma hazırlamaları için, karar ve tebliğ tarihinden sonraki bir tarihe ertelenebilmektedir.