İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı

İnsani müdahale müessesi, modern uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının istisnası, egemen devletlerin iç işlerine müdahale etmeme yasağının ve devlet egemenliğinin muarızıdır. İster modern uluslararası hukuk içinde kabul edilsin, ister ona aykırı olduğu iddia edilsin, ister koruma sorumluluğu gibi başka tezler içinde yeniden yazılsın, insani müdahale müessesesi doğal hukuktan kaynaklanan bir hak ve sorumluluk olduğu için yeri geldikçe gündeme gelmeye devam edecektir. Bu çalışmada insani müdahale müessesesi, ona yapılan temel itirazlar, devlet uygulamaları ve uluslararası teamül tartışmalarıyla birlikte ele alınmıştır. Çalışma, koruma sorumluluğu da dahil olmak üzere, insani müdahalenin geçirdiği dönüşümleri açıklamaktadır. Koruma sorumluluğu kendi halkını koruma sorumluluğunu taşımakta aciz veya isteksiz olan devletler için öngörülmüştür. Buna mukabil süregiden insani krizlere, hatta soykırıma, müdahale etmekte aciz ya da isteksiz davranan devletlerden oluşan uluslararası topluluk yerine kim harekete geçecektir? Modern uluslararası hukukun ağır insani krizlere çözüm getiremeyen dar kalıplarının ötesinde bakış açısı sunan bu makale, geçmiş ve güncel örnekleri doğal hukuk yaklaşımıyla yeniden değerlendirmiştir. Bunun yanı sıra, tamamen yeni bir kavram olarak “insanların insani müdahalesi” ni Sumud Hareketi ve benzeri örnekler üzerinden literatüre takdim ederek insani müdahale için insanlık vicdanı ve ortak akla dayanan yeni bir ufuk çizmiştir.