SWOT Uydu Verilerinin Dar Nehir Kesitlerinde Kullanım Potansiyeli

Akarsulardaki akıma ait güvenilir bilgi, hidrolojik su döngüsünün anlaşılması, su kaynaklarının yönetilmesi, taşkın ya da kuraklık tehlikelerinin değerlendirilmesi, sulama, hidroelektrik enerji üretimi, taşımacılık vb. süreçler için hayati önem taşımaktadır. Bu bilgi, akarsular üzerinde kurulan akım gözlem istasyonları ile elde edilmektedir. Akım gözlem istasyonlarının sayısı özellikle topografik olarak ulaşılması zor yerlerde azalmaktadır. Akım gözlem istasyonlarının kurulması ve işletilmesi için belli bir maliyet gereklidir. Bu nedenle bazı akarsu havzalarında akım gözlem ağındaki istasyon sayısı yeterli değildir, hatta bazı akarsu ya da kollarında hiç akım gözlemi yapılmamaktadır. Bu nedenle, uzaktan algılama gibi alternatif ya da tamamlayıcı ölçme tekniklerine önemle ihtiyaç duyulmaktadır. Akımı ölçmek için kullanılan uzaktan algılama gözlemlerinden nehir genişliği, akım derinliği ve su yüzeyi eğimi elde edilebilir. 2022 yılının Aralık ayında uzaya fırlatılan bir uydu olan SWOT (Surface Water Ocean Topography - Yüzey Suyu ve Okyanus Topografyası), adından da anlaşılacağı üzere bu amaçla oşinografi ve hidroloji ile ilgili uygulamalarda kullanılmaktadır. Bu çalışmada da SWOT uydusu ürünlerinin performansının su yüksekliği bazında Türkiye’nin batısındaki Gediz Havzası için yerinde gözlemler kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu uydu ile ilgili Türkiye’de henüz bir çalışma yapılmamış olmasının yanında uluslararası literatürde de çok geniş olmayan akarsular için kullanımının sınırlı kalmasından dolayı SWOT uydusunun performansı ile ilgili belirsizlikler bulunmaktadır. Bu çalışma, SWOT’un Türkiye koşullarında uygulanabilirliğini ortaya koyma ve geniş olmayan akarsulardaki performansını belirleyebilme motivasyonu ile yapılmıştır. Uygulama alanı olarak seçilen Gediz ana kolu üzerinde 18 km’lik bir geçkide yerinde ölçümler yapılmış ve uydu verileri incelenmiştir. Sonuçlar, SWOT’un 7–20 m genişlikteki dar nehir kesitlerinde bile saha ölçümleriyle yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermiş; bu yönüyle çalışma SWOT’un Türkiye’de, üstelik geniş olmayan akarsularda uygulanabilirliğini ve akım ölçümü olmayan akarsu uygulamalarında kullanılabilirliğini ortaya konmuştur.