Kıpçak Sözlüklerindeki Moğolca Alıntılar Üzerine-II

Kıpçaklar (Kuman) IX. ve XI. yüzyıllar arasında Kimeklerle birlikte İrtiş boylarında tarih sahnesine çıkmışlardır. Moğol hareketinden önce İrtiş nehrinden başlayarak Karadeniz’in kuzey bozkırlarını da içine alan Orta İdil sahasına kadar uzanan geniş bir coğrafyada yaşamaktaydılar. XIII. yüzyıldan itibaren Moğolların hareketleri ile Orta Asya’da siyasi ve coğrafi bakımdan büyük değişikliklerin yaşanması Kıpçakları da etkilemiştir. Uzun yıllar süren mücadeleler sonucunda bazı Kıpçaklar yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalmış, Deşt-i Kıpçak’ta kalanlar ise Moğol hakimiyeti altına girmiştir. Bu süreçte, Moğolları dil ve kültür bakımından etkilerken kendileri de onlardan etkilenmişlerdir. Bir arada yaşamanın getirmiş olduğu bu etkileşim dile de yansımış ve Kıpçakçadaki Moğolca unsurların derlenmesini gerekli kılmıştır. Bu nedenle çalışma, daha önce Türk Dili Araştırmaları Yıllığı − Belleten’de yayımlanan “Kıpçak Sözlüklerindeki Moğolca Unsurlar” adlı makalenin devamı olarak hazırlanmıştır. Söz konusu çalışmada, Kıpçak sözlüklerinde yer alan 60 Moğolca alıntı kelime değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ise yine aynı eserlerde yer alan ve önceki çalışmada ele alınmamış olan b ile başlayan Moğolca kökenli kelimeler incelenmiştir. Bunlar: baġana, baġırçı, bedene, besrek, boġavul, boḳtaḳ, bosaġa, botaŋ, bögey-, buv’dur. Böylece bu çalışma ve Kıpçakçadaki Moğolca alıntı kelimeler üzerine yapılacak sonraki incelemeler, Kıpçak sözlüklerindeki bu unsurların tespitine katkı sağlamaya devam edecektir.