İçselleştirilmiş Dindarlık Ölçeği’nin (İDÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Analizi

Bu araştırmanın amacı, dindarlığı derinlemesine ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Literatürde çok sayıda dindarlık ölçeği bulunmakla birlikte özellikle psikolojik değişkenlerin dindarlıkla olan ilişkisinin ölçümlenmesi sırasında, ölçüm hassasiyetinin azlığı anlamına da gelen, tavan etkisi söz konusu olmaktadır. İnsanların dine ne ölçüde sargın olduklarını biraz daha hassas şekilde belirleyen bir ölçek geliştirmeye ihtiyaç duyulmuştur. Açımlayıcı faktör analizi için önce 573 kişiye, ardından doğrulayıcı faktör analizi için ise 236 kişiye anket uygulanmıştır. AFA sonucunda tek faktör altında toplam 21 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Öz değeri 12.99 olan bu tek faktör, ölçeğin toplanan varyansın %61,85’ini açıklamaktadır. DFA ile test edilen modelin uyum iyiliği indekslerinin (CMIN /df =2.70, RMSEA= .069, NFI = 0.92, IFI = .95, CFI = .95, SRMR = .035, TLI = .94, GFI = .90) iyi veya kabul edilebilir değerlerde olduğu saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach‘s Alpha katsayısı .97’dir. Güvenirlik adına incelenen bir diğer değer olan McDonald’s Omega katsayısı, .97 olarak hesaplanmıştır. Spearman-Brown testi sonucunda iki yarı arasındaki korelasyon ise .936 bulunmuştur. Yine ölçek güvenirliğini belirlemek amacıyla madde ayırt edicilik analizi (alt ve üst yüzde 27’lik gruplar arası farkların analizi) yapılmıştır. Elde edilen tüm bulgular, İçselleştirilmiş Dindarlık Ölçeğinin (İDÖ) dindarlık düzeyini derinlemesine olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçen bir araç olduğunu göstermektedir. Ölçek, genel olarak sosyal bilimlerde ve özel olarak din psikolojisi, din sosyolojisi ve din eğitimi gibi din bilimlerinde yapılacak nicel araştırmalarda kendisini Müslüman kabul eden 18 yaş üstü bireylere yönelik çalışmalarda kullanılabilir.