Fail ve Daemonik Yüzü: Eleştirel Realist Bir Okuma

Bu makale, fail kavramını, Türkiye bağlamında ve ilgili literatür çerçevesinde yeniden düşünmeye yönelmektedir. Şerif Mardin’in “daemonik fail” betimlemesiyle, eleştirel realizmin “düşünümsel fail” anlayışı arasında kurulan soybilimsel lenslerle oluşturulan kavramsal tartışma ve karşılaştırma yardımıyla bireyin yalnızca toplumsal yapılar içinde şekillenen bir figür olmadığı; aynı zamanda kendi iç dünyasıyla, düşünceleri ve çatışmalarıyla da varlık kazanan bir özne olduğu hatırlatılmaktadır. Çalışma, Türkiye’de faillik üzerine süren düşünsel tartışmalara iki düzeyde katkı sunmayı amaçlamaktadır; ilk olarak, insanı yalnızca toplumsal yapıların pasif bir taşıyıcısı olarak değil; kendi içsel yönelimi, düşünsel derinliği ve ontolojik kapasitesiyle var olan bir özne olarak yeniden düşündürürken fail kavramına dair alışılmış kalıpların ötesine geçmeyi teklif eder. Eleştirel realizmin düşünümsellik anlayışı ile Mardin’in ortaya koyduğu daemonik fail figürüne karşı bastırılmış potansiyelin düşünsel üretim süreçlerindeki rolü görünür hale getirilir. Bu bağlamda fail, yalnızca dışsal koşulların değil, aynı zamanda kendi iç çatışmalarının ve dönüşüm kapasitesinin de taşıyıcısı olarak ele alınır. Son olarak çalışma, “bizde yok, Batıda var” gibi epistemeye işleyen kökleşmiş oto-oryantalist söylemleri sorgularken yerel düşünce ikliminde faile ontolojik yaklaşan katmanlı, sahici ve çoğul biçimleri ele alan bir tartışma zemini önerir.