Apikal Periodontitisin Sistemik Hastalıklarla Olan İlişkisinin Güncel Kanıtlar Işığında Değerlendirilmesi

Apikal periodontitis, diş pulpasının enfeksiyonu sonucu gelişen ve periapikal kemikte yıkım ve rezorpsiyon ile ilerleyen yaygın bir oral inflamatuvar hastalıktır. Her ne kadar lokalize bir enfeksiyon olarak kabul edilse de, periapikal dokularda bulunan mikroorganizmalar, bunların toksik yan ürünleri ve lezyon bölgesinde üretilen inflamatuvar mediyatörler sistemik dolaşıma katılabilmektedir. Bu faktörler konak bağışıklık yanıtını modüle edebilir ve çeşitli sistemik hastalıkların patogenezine katkıda bulunabilir. Bu nedenle apikal periodontitis yalnızca lokalize bir diş hastalığı olarak değil, aynı zamanda potansiyel sistemik etkileri olan bir durum olarak değerlendirilmelidir. Buna karşılık, kronik sistemik hastalıklarda gözlenen hiper-inflamatuvar durum, apikal periodontitisin ilerleyişini ve tedavi sonuçlarını etkileyebilmektedir. Ancak apikal periodontitis ile sistemik hastalıklar arasındaki ilişkinin doğası ve altta yatan biyolojik mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu derleme kapsamında literatür taraması PubMed, Scopus ve Web of Science veri tabanlarında gerçekleştirilmiştir. Tarama sürecinde “apical periodontitis”, “systemic diseases”, “inflammation”, “cardiovascular diseases”, “diabetes”, “autoimmune diseases” ve “psychiatric disorders” anahtar kelimeleri ve bunların kombinasyonları kullanılmıştır. Elde edilen çalışmalar güncellik, bilimsel kalite ve konu ile ilişkileri açısından değerlendirilerek derlemeye dahil edilmiştir. Ayrıca, son yıllarda yayımlanan çalışmaların dahil edilmesine öncelik verilmiştir. Apikal periodontitis ile sistemik inflamasyon ve kronik hastalıklar arasındaki etkileşimin anlaşılması, hem diş hekimliği hem de tıp pratiğinde risk faktörlerinin daha etkin yönetilmesine ve daha iyi prognostik sonuçlara katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda bu derlemenin amacı, güncel kanıtlar ışığında apikal periodontitis ile sistemik hastalıklar arasındaki olası ilişkileri ve bu ilişkiye aracılık eden mekanizmaları değerlendirmektir