Doğada Öğrenmek: Gelişim Yetersizliği olan Çocukların Eğitim Süreçlerinde Doğa Temelli Eğitim Uygulamaları

Doğa ile etkileşim çocukların yaşamının önemli bir parçasıdır. Doğa, günlük yaşamda çocukların gelişimlerini destekleyecek öğretim fırsatları sunmakta ve çocukların gelişimini çok boyutlu olarak etkilemektedir. Çocukların doğa ile etkileşime geçmesi, doğada serbest oyun, doğa yürüyüşleri, kamp deneyimleri, vahşi doğa maceraları, doğa temelli programlar, doğa temelli müfredat, doğa temelli anaokulları, orman okulları, okul bahçeleri şeklinde olabilmektedir. Eğitim sistemi içerisinde doğa temelli eğitim uygulamalarına yer verilerek gelişim yetersizliği olan çocukların gelişim alanlarına katkı sunulabilmektedir. Ayrıca doğanın kapsayıcı özelliği, tipik gelişim gösteren ve gelişim yetersizliği olan çocukların birlikte grup etkinliklerine katılmalarını ve akran ilişkilerini destekleyebilmektedir. Bu araştırma, doğa temelli eğitim uygulamalarının gelişim yetersizliği olan çocukların eğitim süreçlerine ve gelişimlerine katkısını ortaya koymak, ilgili araştırmaların bulgularını tartışmak ve öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda alanyazında 2010-2024 yılları arasındaki gelişim yetersizliği olan çocuklara yönelik doğa temelli eğitim uygulamalarına ilişkin araştırmalara ulaşılmıştır. Sınırlı sayıdaki araştırma incelendiğinde, doğa temelli eğitim uygulamalarının, gelişim yetersizliği olan çocukların gelişimlerine olumlu katkı sağladığı ve birçok yönden çocukları desteklediği belirtilmektedir. Ulaşılan araştırmaların çoğunda otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla uygulamalar gerçekleştirildiği, çoğu araştırmada sosyal, motor becerilere odaklanıldığı görülmektedir. Bazı araştırmaların bulgularında ise açık hava ortamlarının çocuklar için geleneksel sınıflardan daha motive edici olduğu belirtilmektedir. Ayrıca çocukların yanı sıra öğretmenler koçluk uygulaması ile desteklendiğinde öğrencilerine doğa temelli etkinlikler tasarlayabildiği ve açık havada eğitim vermekten keyif aldıkları görülmektedir. Alanyazındaki araştırmalara bakıldığında, kanıta dayalı uygulamalar içeren doğa temelli eğitim uygulamalarına yönelik araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca okulların mimari yapısı, bulunduğu çevrenin düzenlenmesi, müfredatın doğa temelli eğitim uygulamalarına yönelik gözden geçirilmesi ve öğretmenlerin doğa temelli eğitim uygulamalarına ilişkin bilgilendirilmesi önem taşımaktadır.