Orhan Kemal’in “El Kızı” Adlı Romanında Jokasta Kompleksi

Jokasta kompleksi, annelerin erkek çocuklarına karşı aşırı koruyucu, kontrolcü ve duygusal olarak bağımlı bir tutum sergilediği psikolojik bir tutumdur. Bu komplekste anne, oğlunun hayatına müdahale etmek, bağımsız kararlar almasını engellemek ve onunla simbiyotik ilişki kurmak arzusundadır. Anne için bu müdahaleler, çocukluktan yetişkinliğe geçiş sürecinde de devam eder. Bu durumun çocuğun kendi kararlarını alma ve bağımsız bir kimlik geliştirme sürecini sürekli olarak sınırlamakta olduğu görülür. Orhan Kemal’in El Kızı adlı romanı bağlamında yapılan bu çalışma, Jokasta kompleksinin edebî yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Romanın başkarakterleri arasındaki ilişkiler detaylı olarak analiz edilmiş ve özellikle ebeveyn-çocuk dinamikleri çerçevesinde Hacer’in oğlu Mazhar’a karşı aşırı koruma, bağımlılık ve duygusal saplantı gibi davranışları açık biçimde tespit edilmiştir. Romanda Hacer’in Mazhar’a karşı derin ve sarsılmaz bir bağlılık geliştirdiği ve bu durumun Jokasta kompleksine özgü psikolojik bir eğilim olduğu ifade edilmiştir. Ebeveyn-çocuk rollerindeki dengenin sarsıldığı bu romanda Hacer’in Mazhar ile kurmak istediği simbiyotik ilişkininin, oğlunun bireyselleşme ve özgürleşme çabaları üzerinde sürekli ve belirgin bir baskı oluşturduğu tespit edilmiştir.