Cumhuriyet Modernleşmesinin Kırsal Ölçekte Kurgulanan Tarımsal Araştırma Enstitüleri (Yerleşkeleri): Adapazarı Arifiye Örneği

Türkiye’de yeni Cumhuriyet rejimi sanayileşme sonrası oluşması muhtemel sınıf çatışmalarının önlenmesi için kent ve kır karşıtlığının azaltılmasına yönelik düşünceler geliştirmektedir. Buradan hareketle tarımsal üretimin hayati önem taşıdığı ulus inşa sürecinde kırsal düzene modernleştirici modeller getirmek istenmektedir. Tarım- hayvan yerleşkelerinin yanında kırsalda kurulan devletin üretim yerleşkelerinden bir diğeri tarımsal araştırma enstitüleridir. Tarım- hayvan yerleşkeleri tarım faaliyetlerini modernleştirmesi bir yana kırsal düzene modern bir yaşam biçimi getirmektedir. Tarımsal araştırma enstitülerinin ise mekânsal olarak yerel halkı yerleşkenin içine katan bir işlevi yoktur fakat kentli uzman ve yörenin kendi insanı arasında belirli karşılaşmalara fırsat tanımaktadır. Yapılan çalışmada bu yerleşkelerin erken örneklerinden biri olan Adapazarı (Arifiye) Tohum Islah ve Deneme İstasyonu konu edilmektedir. Kırsal alanlara ve tarımsal faaliyetlere sağladığı katma değeri ve fiziksel yapılanmasını ortaya koyarak ülke genelindeki diğer örnekleriyle birlikte kırsal miras kapsamında korunmalarını gündeme getirmek amaçlanmaktadır. Birinci bölümde Cumhuriyet modernleşmesi hedefiyle dönem içerisinde kır- kent ve sanayi- tarım karşılaştırmalı yapılan söylemler tanımlanır. Ardından yerleşke bütünlüğünde kurulan üretim yapılanmalarından devlet çiftlikleri ile tarımsal araştırma enstitüleri ele alınır. En sonunda tarımsal araştırma yerleşkelerinin mekânsal düzenlemeleri Adapazarı örneği üzerinden ortaya konmaktadır. Sonuç bölümünde istasyonun o dönem yaşanan kırsal düzendeki varlığını algılayabilmek niyetiyle bu kurumun alternatifi/ değili olan devlet çiftlikleri ile karşılaştırma yapmanın anlamlı olabileceği düşünülmüştür.