Gut microbiota and mental health: the role of physical activity, stress response, and lifestyle interventions

Mikrobiota jelitowa jest coraz częściej uznawana za istotny regulator zarówno procesów fizjologicznych, jak i zdrowia psychicznego. Coraz więcej dowodów sugeruje, że zmiany w składzie mikroflory jelitowej, powszechnie określane jako dysbioza, są związane z rozwojem depresji, zaburzeń lękowych i zaburzeń reakcji na stres. Oś mikrobiota–jelita–mózg stanowi złożoną i wielowymiarową sieć komunikacyjną, obejmującą szlaki neuronalne, immunologiczne, endokrynologiczne i metaboliczne. Czynniki związane ze stylem życia, zwłaszcza aktywność fizyczna i nawyki żywieniowe, wydają się istotnie wpływać na skład mikrobiomu jelitowego, a w konsekwencji na stan zdrowia psychicznego. Regularne ćwiczenia fizyczne wiążą się ze zwiększoną różnorodnością mikroorganizmów i zmniejszeniem stanu zapalnego, a diety bogate w błonnik i związki bioaktywne mogą sprzyjać korzystnej aktywności mikroorganizmów. Materiały i metody: Niniejszy przegląd narracyjny przeprowadzono z wykorzystaniem baz danych PubMed, Google Scholar i UpToDate, a także recenzowanych artykułów z czołowych czasopism naukowych. Słowa kluczowe obejmowały mikrobiotę jelitową, depresję, lęk, reakcję na stres, oś jelitowo-mózgową, aktywność fizyczną i interwencje związane ze stylem życia. Uwzględniono artykuły opublikowane w latach 2010–2025. Wyniki: Aktualne dowody wskazują na istotny związek między mikrobiotą jelitową a zdrowiem psychicznym, mediowany poprzez szlaki zapalne, modulację neuroprzekaźników oraz regulację osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Jednak wyniki pozostają niejednorodne, a związki przyczynowo-skutkowe nie zostały jeszcze w pełni ustalone. Obserwacje te podkreślają potencjał interwencji w stylu życia ukierunkowanych na mikrobiotę jako strategii wspomagających w zarządzaniu zdrowiem psychicznym.