Tarih ve Filolojinin Kesişiminde “Osmanistik” İdeali: Yalova Mutabakatı (Çalıştay Raporu)

Günümüz Osmanlı tarihçiliği “bolluk paradoksu” ile karşı karşıyadır: Bir yanda temel kaynakların neşri katlanarak artarken, diğer yanda alan metodolojik tutarlılıktan yoksundur ve tarihsel ile filolojik neşir pratikleri arasındaki derinleşen uçurumla bölünmüş durumdadır. Halil İnalcık’ın “Osmanistik” kavramı çerçevesinde dile getirdiği; ortak bilimsel standartlara dayalı, müstakil ve kurumsallaşmış bir araştırma alanı ideali, neşir pratiklerine henüz tam manasıyla yansıtılamamıştır. Bu arka plan ışığında; 26-28 Temmuz 2025 tarihlerinde Yalova’da düzenlenen “Osmanlı Kaynaklarının Neşrinde Yöntem Birliği: Uluslararası Çalıştay I (15. Yüzyıl)”, erken Osmanlı tarihinin kurucu metinleri olan 15. yüzyıl kaynakları üzerinde çalışan tarihçi, filolog ve arşivcileri bir araya getirmiştir. Bu rapor; köklü filolojik ve tarihsel zorluklar, farklılaşan transkripsiyon uygulamaları ve dijital teknolojilerin kaynak neşri üzerindeki etkileri de dahil olmak üzere, çalıştay tartışmalarını şekillendiren temel meseleleri ana hatlarıyla ortaya koymaktadır. Sunulan tebliğler ve yürütülen müzakerelere dayanan bu çalışma, Osmanlı/Türk metin neşrinin mevcut durumunu konumlandırmakta ve çalıştay görüşmeleri sonucunda ortaya çıkan “Yalova Mutabakatı”nın ortak ilkelerini ve uzlaşı noktalarını özetlemektedir.