Cemil Osmanoğlu, İlahiyat Eğitiminde Çoğulcu Motifler, İstanbul, Dem Yayınları, 2021, 237 sayfa, ISBN: 9786054036981

Öz Cemil Osmanoğlu’nun İlahiyat Eğitiminde Çoğulcu Motifler (2021) başlıklı çalışması, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e tevarüs eden mektep ve medrese ikilemi arasında şekillenen ilahiyat eğitiminin tarihsel ve güncel dinamiklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Yazar, yüksek din öğretiminin geleneksel ile moderni uzlaştırma çabasında ortaya çıkan yapısal gerilimleri mercek altına alırken; bu durumun günümüzdeki yansımalarını karma desenli bir saha araştırmasıyla somutlaştırmaktadır. Türkiye genelindeki 15 devlet üniversitesinde okuyan 1146 İslami ilimler/ilahiyat fakültesi son sınıf öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilen bu kapsamlı araştırma; eleştiri kültürü, İslam içi çeşitlilik ve dinler arası çoğulculuk olmak üzere üç boyutta yürütülmüştür. Çalışmanın ulaştığı temel bulgular; öğrencilerin hoşgörü gibi kavramları söylem düzeyinde sahiplendiklerini, ancak bu söylemsel kabulü farklılıklarla yüz yüze geldikleri somut durumlarda tutarlı bir tutum ve davranışa taşımakta kısıtlı kaldıklarını ortaya koymaktadır. Araştırma ile özellikle Temel İslam Bilimleri ile Felsefe ve Din Bilimleri disiplinleri arasındaki metodolojik ayrışmanın öğrencilerin sorgulama düzeylerinin üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte eser; hacimli bir veri setini metodolojik bir hassasiyetle tasnif etmesine karşın, çoğulculuk kavramının kuramsal sınırlarını muğlak bırakması ve pedagojik süreklilik ilkesini yükseköğretim ölçeği ile sınırlandırması yönüyle tenkide açık bir zemin sunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, ilahiyat müfredatının "açık toplum" beklentileri ve çağdaş eğitim felsefesi doğrultusunda yeniden kurgulanması gerektiğini vurgulamaktadır. Sahip olduğu bu zengin veri setiyle kitap, din öğretimi politikalarını şekillendirmek isteyen araştırmacı ve karar alıcılar için bir ana müracaat kaynağı teşkil etmektedir. Anahtar kelimeler: Din eğitimi, ilahiyat, çoğulculuk, eleştiri kültürü, karma desen