SAPONARIA OFFICINALIS L. FRAKSIYALARININ ANTIBAKTERIAL VƏ ANTIFUNGAL AKTIVLIYININ TƏDQIQI VƏ TRITERPEN QLIKOZIDI SAPOLIDIN IN SILICO ANALIZI

Saponaria officinalis L. bitkisinin yerüstü hissəsinin metanol ekstraktının sulu və xlorofrom fraksiyalarının antibakterial və antifungal aktivliyi tədqiq edilmişdir. Ən yüksək antibakterial aktivlik sulu fraksiyada müşahidə olunmuşdur: inhibisiya zonası Bacillus subtilis üçün 12 mm, Staphylococcus aureus üçün 13 mm, Escherichia coli üçün 18 mm və Pseudomonas aeruginosa üçün 14 mm təşkil etmişdir. In silico proqnozlara əsasən, sapolid yüksək bioloji aktivlik nümayiş etdirir: 92,4% — antineoplastik aktivlik, 88,7% — apoptoza münasibətdə aqonist xüsusiyyətlər, 85,4% — ağciyər xərçəngi zamanı antineoplastik aktivlik. Farmakokinetik analiz göstərir ki, sapolid Lipinskinin “beş qaydasına” uyğundur, yaxşı bioloji əlçatanlığa malikdir və dərmanabənzərlik meyarlarını ödəyir. Molekulyar dokinq nəticələrinə görə, sapolid Aurora B kinaza ilə –10,7-dən –7,4 kkal/mol, Pregnan X reseptoru ilə isə –8,8-dən –7,5 kkal/mol enerji diapazonunda bağlanır. Bu, sapolidin bu hədəflər üçün potensial substrat ola biləcəyini göstərir. Sapolid–Aurora B kinaza kompleksi ehtimal ki, stabil və bioloji cəhətdən aktivdir. Əldə edilən nəticələr sapolidin Aurora B kinaza ilə spesifik və möhkəm bağlanmasını təsdiqləyir ki, bu da onu antitumor aktivliyə malik yeni inhibitorların hazırlanması üçün perspektivli birləşmə edir. Eyni zamanda, Pregnan X reseptoru ilə əmələ gələn kompleks sapolidin bu makromolekul üçün liqand kimi potensial bioloji aktivliyini göstərir.