2021-2024 Yılları Arasında LGS Fen Bilimleri Testindeki Soruların Bilimsel Süreç Becerileri Açısından İncelenmesi

Bilimsel bilgiye ulaşmada bilim insanlarının takip ettiği bir süreç vardır. Bu süreçler gözlem, tahmin, deney, akıl yürütme, çıkarımda bulunma, sınıflama, ölçme ve karar verme olarak belirtilebilir. Fen eğitiminde bilimsel bilgiye ulaşma yollarının öğrencilere kazandırılması toplumsal gelişme için önem arz etmektedir. Özellikle 2024’te yenilenen fen bilimleri dersi öğretim programında kavramsal beceriler, alan becerileri, eğilimler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri yer almaktadır. Bilimsel gözlem, sınıflama, gözleme dayalı tahmin, veriye dayalı tahmin, operasyonel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, bilimsel çıkarım yapma ve model oluşturma becerileri olarak öğretim programında yer almaktadır. Bilimsel süreç becerilerini ölçmek için bilimsel süreç becerilerini temsil eden sınav sorularıyla mümkün olabilmektedir. Bu bağlamda merkezi sınavlarda özellikle 2021-2024 yılları arasında uygulanan LGS sınavlarında bilimsel süreç becerilerinin hangi oranda yansıdığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Veri toplama araçları, bu yıllarda uygulanan LGS fen bilimleri testlerinden oluşmaktadır. Bu testler, bilimsel süreç becerileri alt boyutları olan temel süreç becerileri, nedensel süreç becerileri ve deneysel süreç becerileri bağlamında incelenmiştir. Bu bağlamda LGS sınavı fen bilimleri testleri nitel desenlerden doküman analiziyle incelenmiştir. Yapılan analizlerde sorular bilimsel süreç becerilerinin alt boyutları açısından sınıflandırılmıştır. Yapılan araştırmalara göre son dört yılda sorularda en fazla nedensel süreç becerilerine yönelik ifadeler kullanılmıştır. Deneysel süreç becerilerine yönelik ifadelerin daha az olduğu gözlemlenmiştir. 2021 yılında nedensel süreç becerileri diğer yıllardan daha fazla temsil edilmiştir. Deneysel süreç becerilerinin ise 2024 yılında diğer yıllara nispeten daha az olduğu görülmektedir. Böylece yapılacak merkezi sınavlarda öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine daha fazla katkı sağlamak amacıyla deneysel süreç becerilerine yönelik kavramlara daha fazla yer verilmesi tavsiye edilmektedir.