Kahramanmaraş Merkezli Depremlerde Yardım Etme Durumunun İyi Oluş Üzerindeki Etkisi: Merhamet Korkusu ve Psikolojik Sağlamlığın Düzenleyici Rolü

Bu araştırma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında yardım faaliyetlerine katılan ve katılmamanın iyi oluş üzerindeki etkisini, ayrıca merhamet korkusu ve psikolojik sağlamlığın bu etkideki düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bireylerin olumlu duygular deneyimlemesi, olumlu ilişkiler kurması, anlamlı ve başarılı bir hayat sürmesi iyi oluş olarak adlandırılmaktadır. Merhamet korkusu, bireylerin kendilerine ve başkalarına karşı şefkat göstermekte zorlanma durumudur. Son olarak psikolojik sağlamlık ise, bireylerin zorluklar karşısında gösterdiği dayanıklılık ve uyum sağlama kapasitesidir. Çalışma kapsamında kartopu örnekleme yöntemiyle 476 katılımcıya ulaşılmıştır. Katılımcılar, deprem bölgesinde yardım eden sosyal hizmet uzmanları, AFAD çalışanları ve gönüllüler ile yardım faaliyetlerine katılmayan bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılara sırasıyla Perma Ölçeği, Merhamet Korkusu Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu verilmiştir. Araştırmada ulaşılan verilerin incelenmesi için SPSS 25.0 analiz programı ve Hayes PROCESS Makro eklentisindeki Model 2 kullanılarak düzenleyicilik analizi yapılmıştır. Bulgulara göre, yardım faaliyetlerine katılan bireylerin yardım faaliyetlerine katılmayan bireylere göre merhamet korkusu puanlarının anlamlı olarak düşük, iyi oluş ve psikolojik sağlamlık puanlarının ise anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Yapılan düzenleyicilik analizi sonucuna göre, yardım etme durumunun iyi oluş üzerindeki etkisinde merhamet korkusunun düzenleyici rolü bulunmuştur. Merhamet korkusu düşük bireylerde yardım etme, iyi oluşu arttırma eğilimindeyken; merhamet korkusu yüksek bireylerde, yardım etme iyi oluşu düşürmektedir. Psikolojik sağlamlığın ise bu etkide düzenleyici rolü olmadığı bulunmuştur. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, farklı örneklemler ve ölçüm araçları kullanılarak bu ilişkilerin daha geniş bir çerçevede incelenmesi önerilmektedir.