Geographical Indication-Registered Gastronomy Products of Nevşehir Province: Current Status, Potential and Effects on Gastronomy Tourism

Bu çalışma, Nevşehir ili ve ilçelerinin (Merkez, Ürgüp, Avanos, Hacıbektaş, Derinkuyu, Gülşehir, Kozaklı ve Acıgöl) coğrafi işaret tescilli gastronomi ürünlerini kapsamlı bir şekilde incelemeyi, başvuru aşamasındaki ürünleri değerlendirmeyi ve potansiyel tescil adaylarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Kapadokya bölgesinin UNESCO listelerindeki artan küresel görünürlüğü ve yoğun turizm trafiği, bölgeye özgü gastronomi değerlerinin sistematik olarak belgelenmesini gerektirmektedir. Nitel bir araştırma paradigması benimsenmiş; TÜRKPATENT coğrafi işaret veritabanı, Tarım ve Orman Bakanlığı kurumsal verileri, TR Dizin ve DergiPark veritabanlarındaki mevcut akademik literatür ve yerel idari kaynaklar sistematik olarak incelenmiştir. Belge analizi yoluyla toplanan veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, Şubat 2026 itibarıyla Nevşehir ilinin toplam 9 tescilli coğrafi işaretli ürüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır; bunların başında “Nevşehir Testi Kebabı (Çömlek Kebap), Nevşehir Kabak Çekirdeği, Nevşehir Susamlı Simit ve Avanos Çömlekleri” gelmektedir. Üç ürün için başvuru yapılmış olup, 30'dan fazla ürün potansiyel tescil adayı olarak belirlenmiştir. Çömlek kebabının Avanos seramik geleneğiyle kurduğu eşsiz sentez, Türkiye'de destinasyon markalaşması ve gastronomi turizmi açısından emsalsiz bir model sunmaktadır. Araştırma, coğrafi işaret tescilinin Kapadokya'nın uluslararası turizm çekiciliğiyle uyumlu yüksek bir sinerji potansiyeli taşıdığını ve bölgenin UNESCO Gastronomi Yaratıcı Şehirleri başvurusu için güçlü bir temele sahip olduğunu göstermektedir.