20. Yüzyıl Başlarından Günümüze Konya’da Geleneksel ve Batılı Sokak Anlayışına İki Örnek; Mevlâna Dergâhı ve Atatürk Anıtı Çevresi

Çalışmayı ele almamdaki ana gerekçe yıllarca Konya'da yaptığım çalışmalarda gördüğüm geleneksel mahalle ve sokakların yok oluş sürecinin neredeyse tamamlanmış olmasına dayanmaktadır. Yöntem olarak eski imar planları 1921 yılından başlayarak detaylı olarak incelenmiştir. Haritaların daha iyi anlam kazanması için sayısallaştırılmıştır. Haritalarla birlikte eski fotoğraflar ve arşivler incelenmiştir.Makale iki ana ve zıt eksen üzerine oturmaktadır. Bunlardan ilki Konya'daki geleneksel mahalle ve sokak yapılarını tespit etmektir. İkincisi ise modernleşen batılı ızgara kent plan sisteminin Konya'daki ilk örneğini ortaya çıkarmak ve devamında değişimin dönüşümün detaylarını sunmaktır. İki farklı tasarımın ana unsurlarını ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Bu işlemde örnek için gelenekseli temsilen Konya'nın kadim tarihi merkezi Mevlâna Dergâhı ve çevresi seçilmiştir. Batılı moderniteyi temsilen, Atatürk anıtı ve çevresindeki ilk ızgara kent planı başlangıç aşamasını Konya için temsil etmektedir.Geleneksel sokaklar, mahalleler, evler korunmalı mıdır? Sokak sağlıklaştırma, tescil, kentsel sit, koruma amaçlı imar planları niye yapılıyor? Gerek uluslararası anlaşmalarda, gerekse ülkemizde 2863 sayılı yasa ile sokakların, mahallelerin, evlerin korunması hakkında yasal mevzuatlara göre açık ve net hükümler bulunmaktadır. Ancak koruyamıyoruz. Yıllar içinde yok oluş sürecini yaşadık. Son zamanlardaki kentsel dönüşümler bu süreci daha da hızlandırmıştır.