Lavoisier’in Kütlenin Korunumu Yasasına İlişkin Görüşlerinin Temeli: Deneysel mi, Felsefi mi?

Bu çalışmada lise düzeyindeki ders kitaplarında kütlenin korunumu yasasının, bilim tarihinden hangi bilim insanlarının çalışmalarına ve görüşlerine yer verilerek açıklandığı ve bu bağlamda Lavoisier ile ilgili açıklamaların neler olduğu incelenmiştir. Çalışmanın amacı, ders kitaplarında kütlenin korunumu yasasına ilişkin sunulan açıklamaları bilim tarihi literatürüyle karşılaştırmak ve söz konusu açıklamaların tarihsel bağlamla ne ölçüde uyum gösterdiğini belirlemektir. Bunun, bilimsel bilginin nasıl oluşturulduğunu anlama açısından bir bakış açısı sunabileceği değerlendirilmektedir. Çalışma, nitel araştırma kapsamında olup doküman incelemesi yoluyla veriler toplanmıştır. Çalışmanın veri kaynağını, son on yılda Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığınca ders kitabı olarak okutulmasına onay verilmiş ve yayımlanmış on bir adet 9 ve 10. sınıf kimya ders kitabı oluşturmuştur. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular; incelenen ders kitaplarında kütlenin korunumu yasasının yalnızca Lavoisier’in çalışma ve görüşlerine yer verilerek açıklandığı, Lavoisier’in çoğunlukla yasayı bulan kişi olarak sunulduğu ve bunu deneysel çalışmalarına dayalı olarak yaptığı yönündedir. Çalışmanın bulguları, konuyla ilgili bilim tarihi çalışmaları ışığında tartışılmış ve ders kitaplarındaki bazı açıklamaların bilim tarihi incelemeleriyle uyumlu olmadığı sonucuna varılmıştır. Ders kitaplarında bilim tarihine yer verilirken ilgili çalışmaların daha dikkatli bir şekilde incelenmesi önerilmektedir.