Tutun Kullanım Alışkanlıklarına göre Üniversite Öğrencilerinin Bilişsel Yansıma Duzeylerinin Karşılaştırılması: Cinsiyet ve Sayısal Becerilerin Rolu

Tütün kullanımının küresel bir sağlık problemi olması, beyin ve bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmaların önemini artırmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinde tütün kullanımının bilişsel yansıma performansı üzerindeki etkisini incelemek ve temel karıştırıcı değişkenler olan cinsiyet, yaş, genel zekâ, ketleyici kontrol, depresyon ve kaygı kontrol edildiğinde bu etkinin anlamlı olup olmadığını değerlendirmektir. Araştırmada iki hipotez test edilmiştir. Araştırmanın birinci hipoteziyle tütün ürünü kullanmayan öğrencilerin kullananlara kıyasla daha yüksek bilişsel yansıma düzeyine sahip olmaları beklenmiştir. İkinci hipotez ise araştırma gruplarının bilişsel yansıma düzeylerindeki anlamlı farkın karıştırıcı değişkenler kontrol edildiğinde dahi istatistiksel olarak anlamlı olmaya devam etmesi yönündedir. Araştırmaya 18-30 yaş aralığında 194 üniversite öğrencisi katılmış olup katılımcıların bilişsel yansıma düzeyleri literatürde sıkça kullanılan Bilişsel Yansıma Testi (BYT) ile değerlendirilmiştir. Karıştırıcı değişkenler için Beck Depresyon Envanteri, Sözcük Dağarcığı Alt Ölçeği, Desen Organizasyon Testi, Aritmetik Ölçeği, Renk-Kelime Karışım Testi ve Durumluk Kaygı Envanteri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, tütün ürünü kullanan (= 63), kullanıp bırakan (= 37) ve kullanmayan katılımcıların (= 94) BYT performansları arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiş olup birinci hipotez desteklenmemiştir. İkinci hipotez için yürütülen kovaryans analizleri sonucunda tütün kullanımının değil, cinsiyet özelliklerinin ve sayısal becerilerin BYT performansı üzerinde anlamlı rol oynadığı görülmüştür. Erkek katılımcıların ve sayısal becerisi yüksek olanların BYT’de daha başarılı olduğu anlaşılmış olup ikinci hipotez de reddedilmiştir. Bu bulgular, orijinal BYT’nin bilişsel yansıma düzeylerini değerlendirmek için geliştirilmiş olsa da aslında sayısal becerileri değerlendirdiğine ve cinsiyet özelliklerinden etkilendiğine dair literatürü desteklemektedir. Tütün ürünü kullanan katılımcıların bu ürünlere yönelik düşük bağımlılık göstermesi ise nikotinin bilişsel süreçlerdeki yıkıcı etkisinin henüz bilişsel yansıma düzeylerinde tespit edilmediği şeklinde yorumlanmıştır. Bilindiği kadarıyla bu çalışma genel zekâ, ketleyici kontrol, depresyon ve kaygı düzeylerini kontrol ederek tütün kullanımı ve bilişsel yansımayı inceleyen ilk kapsamlı çalışmadır ve BYT’nin gerçekte hangi bilişsel işlevleri ölçtüğüne ilişkin literatüre değerli bir katkı sunmaktadır.