İş Birliği ve Rekabet İkilemi: Rekabetçi İş Birliğinin Firmaların Rekabetçi Davranışlarına Etkisi

Rekabetçi iş birliği hem literatürde hem de uygulamada artan ilgiye sahiptir. Ancak şiddetli rekabet ortamında rakiplerle iş birliği gerçekleştirmek firmaları tedirgin etmekte ve strateji arayışına yöneltmektedir. Bu nedenle bu araştırmada, aynı rekabetçi iş birliği ağında yer alan firmaların rakipleriyle aynı anda hem iş birliği içerisinde olmasının hem de rekabet etmesinin rekabetçi davranışlarını etkileyip etkilemediğini araştırılmaktadır. Araştırmada öncelikle rekabet boyutu için rekabetçi davranışı belirleyebilmek amacıyla rekabetçi hamlelere odaklanılmış. Ardından iş birliği boyutunu için rakip firmaların birbirleriyle oluşturdukları iş birliklerine ve sektör içerisinde bu iş birliklerinden oluşan rekabetçi iş birliği ağına odaklanılmıştır. Türk havayolu sektörü, bu araştırmada örneklem olarak seçilmiştir. Rekabetçi hamle ve rekabetçi iş birliklerine yönelik verilerin elde edilmesinde yapılandırılmış içerik analizi ile kodlama yapılmıştır. Kodlanan verilen nicelleştirilerek regresyon analizi ile analiz edildiğinde firmaların, rekabetçi iş birliği ilişkilerinin özelliklerinden ve yapısından yola çıkarak rekabetçi davranışların öngörülebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Rekabetçi iş birliği ağı içerisinde yapısal özelliklerden firmanın merkeziliği arttıkça rekabetçiliği de artmakta iken yapısal özerkliği ve bağlarının gücü arttıkça rekabetçiliği gerilemektedir. Firmaların rekabetçi iş birliği ilişkilerinin özelliklerinde pazar örtüşümü artıkça firma agresifliği ve hamle repertuarı çeşitliliği artmaktadır. Rekabetçi iş birliği anlaşmalarının kapsamının genişletilmesi, hamle repertuarlarının çeşitliliğini etkileyerek rekabetçi davranışı arttırdığı görülmektedir.