Türkiye’de Sürdürülebilir Aile Hukuku: Statükoculuktan Reformistliğe Yöneliş İhtiyacı

Hukukun uzun vadeli sürdürülebilirlik hedeflerine aile kurumu dâhildir. Türkiye’de sürdürülebilir aile hukuku arzulanıyorsa, irrasyonel statükoculuk terk edilebilir, birleştirici yaklaşımlar tercih edilebilir, dışlayıcı aile hukuku politikalarından vazgeçilebilir. Toplumun siyasî, ahlaki, etik ve dinî konseptleriyle direkt etkileşen aile hukuku canlılığını korumalı ve daima dönüşüm hâlinde kalmalıdır. Popülist ve kapalı hukuk siyaseti aileyi hak ettiği anlamsal derinlikten ve manevî itibardan uzaklaştırır. Türk hukukunda aileyi daraltan ve sınırlayan konformist ve oportünist değişim karşıtlığı sürdürülebilirliğe hizmet etmez. Sürdürülebilir aile hukuku, kapsayıcı tasarlama ve dinamik güncelleme ile mümkündür. Ötekileştirici muhafazakârlık bu kutsal kurumu kısıtlamaktadır. Belirli kesim muhtaçların aileye katılmaması ve karşılaştırmalı aile hukukundaki gelişmelere direnilmesi, gerekçesiz status quo partizanlığıdır. Ailenin hak ettiği kurumsal saygınlığa yeniden kavuşması ve gençlerce yürekten kucaklanması için acil ihtiyaç; özendirici politik değişiklikler, çoğulcu ve devrimci yasal atılımlar ve dönüşümler yapılmasıdır. Türkiye’nin sürdürülebilir ailesinin gerektirdiği istikamet; karşılaştırmalı aile hukukundaki gelişmelerin ulusal ihtiyaçlara uygun düştüğü ölçüde izlenmesinden ve eşlere bireyci çocuklara kolektivist bakış açısının yeğlenmesinden geçebilir. Aileyi kısıtlayan tutucu topluluk fikri reddedilebilir, üyelerin bireysel menfaatleri ve özerklikleriyle ailenin örgütsel bekasının eş değerde kutsandığı denge hedeflenebilir. Türk Medenî Kanunu’nun Aile Hukuku kitabı; artık ihtiyaç karşılamayan bazı maddelerden ayıklanabilir, mukayeseli hukuk izdüşümünde ve Türkiye’ye uyduğu ölçüde reformdan geçirilebilir. Türk aile hukukunda ihtiyatlı ve çoğulcu dönüşüm için başlangıçta; literatürdeki aile tanımı ve anayasal aile korumasının tayfı genişletilebilir, boşanma kolaylaştırılabilir, ayrılık ve bekleme süresi kaldırılabilir, birlikte velâyet kanunla netleştirilebilir, elverişli aile hukuku ihtilaflarında zorunlu arabuluculuğa geçilebilir, statü temelli kayıtlı birlikteliklere sıcak bakılabilir, yüz yüze buluş(a)mayan eşlere dijital boşanma alternatifi sunulabilir.