Türkiye’nin Neoliberal Dönüşümü ve Hak Mücadeleleri: Cerattepe Eylemleri Örneği

Bu çalışmada 1990’lı yılların ortalarında Artvin’in Cerattepe bölgesinin maden sahası olarak ilan edilmesinin sonucu yerel bir dinamikle ortaya çıkan maden karşıtı hareketin evriminin Türkiye’nin neoliberal dönüşümü bağlamında tartışılması amaçlanmaktadır. Zira otuz yıla yayılan bir mücadelenin örneği olan söz konusu hareket, neoliberal dönüşümün sonucu olan doğanın metalaştırılmasındaki süreklilik ve kırılmaların anlaşılması açısından önemlidir. 2000’li yılların ortalarına kadar bölgenin madencilik faaliyetine açılması hareketin çeşitli girişimlerinin etkisiyle engellenmiştir. Bu durum, ortaya konan mücadelenin yanı sıra, devletin piyasalaşma rasyoneline karşıt olarak çevreyi koruma saikinin çelişkili birlikteliği ile ilişkilidir. Çalışmada Çoban, Akbulut ve Adaman’ın gözlemlerine dayanarak, AKP dönemi ile birlikte neoliberalizmin hukuki ve kurumsal statüye kavuşması dolayısıyla bu çelişkinin piyasalaşma lehine adım adım çözüldüğüne işaret edilmektedir. Bu dönemde hem çeşitli düzenleyici kurullar ile maden ve enerji gibi alanların piyasalaşmasının hukuki ve kurumsal altyapısı hazırlanmış, hem de finansal genişlemenin sonucu olarak sermayeye yönelik kredi ve teşvik unsurları yaratılmıştır. Ayrıca AKP’nin inşaat, enerji ve maden gibi sektörleri büyütmeye yönelik stratejik tercihinin yanı sıra ekonomikleştirilmiş ve sayılara indirgenmiş kalkınma söylemi doğanın neoliberal dönüşümüne ivme katmıştır. Son tahlilde Cerattepe bölgesi, yerel halkın direnişine rağmen, devletin zor aygıtlarının da devreye sokulmasıyla, maden faaliyetine açılmıştır. Sonuç ise benzersiz bir ekosistemin yıkıma uğratılmasıdır.