İmar Kanununda Düzenlenen İmar Hakkı Aktarımı Müessesesinin Hukuki Değerlendirmesi

İmar hakkı aktarımı, daha önce birkaç kanunda yer almış olsa da İmar Kanunu’nda ilk kez 12 Aralık 2024 tarihinde düzenlenmiştir. Düzenlemeye göre özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar, imar hakkı aktarımı yapılarak kamu mülkiyetine geçirilebilecektir. Burada imar hakkı aktarımının, düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar bakımından kamulaştırmaya alternatif olarak düzenlendiği görülmektedir. Düzenlemenin amacı idarelerin üzerindeki kamulaştırma yükünün azaltılması, mülkiyet hakkına hukuki el atma oluşturacak müdahalelerin engellenmesidir. İmar hakkı aktarımının bu şekilde düzenlenmesi, müessesenin menşei ülkesi olan Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) farklı, kendine özgü (sui generis) bir müesseseyi karşımıza çıkarmıştır. İmar hakkı aktarımı, mülkiyet hakkından yoksun bırakma sonucu doğuran bir uygulama olması sebebiyle Anayasanın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması başlıklı 13. maddesine uygun olarak düzenlenmeli ve uygulanmalıdır. Ancak Kanun’daki düzenlemenin eksiklikler barındırdığını söylemek gerekmektedir. Bu eksiklikler Yönetmelik’le tamamlanmaya çalışılmıştır. Çalışmada, imar hakkı aktarımı hukuki boyutuyla ele alınarak mevcut kanuni düzenlemenin nasıl uygulanabileceği tartışılmıştır.