Persistent Headache After COVID-19: Clinical Patterns and Imaging Insights

Giriş:Bu çalışma, persist­an post-Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) baş ağrısının prevalansını ve klinik özelliklerini incelemiş; ayrıca bu yakınmanın demografik, klinik ve nörogörüntüleme parametreleriyle ilişkilerini gerçek yaşam verilerine dayalı bir hasta kohortu içinde değerlendirmiştir. Böylece, sık bildirilmesine rağmen halen yetersiz anlaşılan bir nörolojik komplikasyon ele alınmıştır.Gereç ve Yöntemler:Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile doğrulanmış COVID-19 geçirmiş ve persistan şikâyetlerle nöroloji polikliniğine başvuran toplam 341 hasta değerlendirildi. Hastalar, baş ağrısı varlığına veya yokluğuna göre gruplandı. Demografik özellikler, ek hastalıklar, eşlik eden nörolojik ve sistemik semptomlar ile nörogörüntüleme bulguları (konvansiyonel beyin MRG, difüzyon ağırlıklı görüntüleme [DWI] ve mevcut olduğunda MR venografi) gruplar arasında karşılaştırıldı. İstatistiksel analizlerde ki-kare testi, t-testi veya uygun olduğunda non-parametrik karşılıkları, ayrıca bağımsız ilişkileri belirlemek için lojistik regresyon modelleri kullanıldı.Bulgular:Persistan baş ağrısı hastaların %36,9’unda bildirilmiş olup, daha genç bireylerde ve kadınlarda belirgin şekilde daha sık görülmüştür (ortanca yaş 45’e karşı 55, p < 0,001; kadınlarda %42,9’a karşı erkeklerde %27,5, p = 0,004). Uykusuzluk (p = 0,002), baş dönmesi (p = 0,01) ve miyalji/parestezi (p = 0,03) baş ağrısı olan grupta anlamlı derecede daha yaygındı. Buna karşın difüzyon ağırlıklı görüntüleme (DWI) anormallikleri ve MR venografi patolojileri, baş ağrısı olmayan hastalarda belirgin olarak daha sık saptandı. Anormal MRG bulguları olan hastalarda daha ileri yaş, daha fazla komorbidite ve daha uzun hastane yatışı dikkat çekmekteydi. Çok değişkenli analizde yaş ve kadın cinsiyet, post-COVID baş ağrısının bağımsız belirleyicileri olarak doğrulandı.Sonuç:Post-COVID baş ağrısı, demografik duyarlılık ve eşlik eden disotonomik ya da nöroinflamatuvar semptom kümeleri ile karakterize özgün bir klinik profile sahiptir. Bulgular, post-enfeksiyöz dönemde persistan baş ağrısının altında yatan mekanizmaların daha iyi anlaşılması ve klinik değerlendirmeye daha fazla odaklanılması gerektiğini göstermektedir.