Antep Fıstığı (Pistacia vera L.) Kabuklarının Değerlendirilmesi: Kimyasal Bileşim ve Biyoaktif Potansiyel

Tarımsal gıda işleme süreçleri sonucunda ortaya çıkan yan ürünler, içerdiği biyoaktif ve besinsel bileşenler nedeniyle giderek daha fazla ilgi görmektedir. Antep fıstığı kabuğu, fıstık işleme sürecinde açığa çıkan başlıca tarımsal atıklardan biri olup çoğunlukla değerlendirilemeden bertaraf edilmektedir. Bu çalışmada, fıstık kabuğu atıkları fenolik bileşim, yağ asidi metil ester (YAME) profili ve mineral içerik açısından kapsamlı olarak incelenmiştir. Fenolik bileşiklerin analizi yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile, yağ asidi metil ester profili gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) ile ve mineral içerik indüktif eşleşmiş plazma-optik emisyon spektrometrisi (ICP-OES) kullanılarak belirlenmiştir. HPLC analizleri sonucunda, fıstık kabuğu etanol ekstraktında 350,45 µg/g ekstrakt düzeyinde gallik asit ve 290,86 µg/g ekstrakt düzeyinde kuersetin baskın fenolik bileşikler olarak belirlenmiştir. GC-MS analizine göre YAME içeriği doymamış yağ asitleri bakımından zengin olup, başlıca bileşenlerin % 62,66 oleik asit ve % 17,71 linoleik asit olduğu belirlenmiştir. Mineral analizinde fıstık kabuğunun sodyum (6266,67 µg/g), kalsiyum (4195,10 µg/g) ve potasyum (1142,67 µg/g) bakımından zengin olduğu saptanmış; toksik ağır metallerin ise tespit edilebilir seviyelerin altında olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, fıstık kabuğu atıklarının biyokimyasal açıdan değerli bir içeriğe sahip olduğunu ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayabilecek yaklaşımlar kapsamında gıda ve sağlık alanlarında değerlendirilebilecek potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.