Sosyal Medyada Mizah Tarzları Ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik değerlendirmesi

Bu araştırmanın amacı, sosyal medya kullanıcılarının mizah kullanımlarını değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek üzere Sosyal Medyada Mizah Tarzları Ölçeği’ni (SMMTÖ) oluşturmaktır. Etkileşimlerin daha görünür, kalıcı, geniş kitlelere açık ve çoğu zaman yüz yüze iletişimden farklı sosyal normlar çerçevesinde gerçekleştiği sosyal medya ortamlarının, mizah tarzlarının kullanımını da etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda hazırlanan madde havuzunun psikometrik özellikleri iki ayrı çalışma ile değerlendirilmiştir. Birinci çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Çalışma, sosyal medya kullanan 417 katılımcıdan oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüş ve analizler sonucunda ölçeğin 20 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Birinci faktör toplam varyansın %37.53’ünü, ikinci faktör ise %18.78’ini açıklamıştır. Alt boyutlara ilişkin iç tutarlık güvenirlik katsayıları sırasıyla .91 ve .90 olarak hesaplanmıştır. İkinci çalışmada, ölçeğin iki faktörlü yapısının doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma 446 katılımcı ile gerçekleştirilmiş ve yapılan beş modifikasyon sonrasında elde edilen modelin uyum indeksleri iyileşmiş; iki faktörlü yapının veriyle uyumlu olduğu görülmüştür (χ²(164) = 465.00, χ²/df = 2.83, p < .001, CFI = .93, TLI = .92, RMSEA = .064, %90 GA [.057, .071]). Bu örneklem için iç tutarlık katsayıları .91 ve .87 olarak bulunmuştur. Her iki çalışma için ölçeğin ve alt boyutlarının madde-toplam korelasyonları hesaplanmıştır. İlk çalışmadaki maddelerin, orta ve yüksek düzeyde; ikinci çalışmadaki maddelerin ise yüksek düzeyde madde-toplam korelasyonları olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, geliştirilen SMMTÖ’nün, sosyal medyada mizahın kullanım biçimlerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir araç olduğu ortaya konmuştur.