Davranışsal Eğilimlere Dayalı Çok Ölçütlü Öneri Sistemleri: BADPM Modeli

Günümüzde öneri sistemleri oldukça başarılı tavsiyeler üretse de kullanıcıların daha az bilinen ancak potansiyel olarak ilgi çekici ürünlere erişimini kısıtlayan önemli bir sorun olan popülerlik yanlılığı ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışmada çok ölçütlü öneri sistemlerinde popülerlik yanlılığı probleminin ele alındığı, memnuniyetin arttırılıp buna ek olarak listede popüler olmayan ürünlerin yer aldığı bir mekanizma geliştirilmiştir. Önerilen yöntemde, bireylerin karar verme süreçlerinde kendi zevk ve eğilimlerine benzeyen kullanıcıların tercihlerine daha fazla önem vermesine, buna karşılık zıt eğilimlere sahip kullanıcıların değerlendirmelerini sınırlı düzeyde dikkate alma eğilimine dayanmaktadır. Dahası, zıt eğilimli kullanıcıların olumsuz değerlendirdiği ürünlerin kimi durumlarda hedef kullanıcı için daha çekici hâle gelebileceği varsayılmaktadır. Bu davranışsal temelden hareketle geliştirilen yaklaşım, öneri listesi oluştururken hem benzer kullanıcıların tercihlerini hem de zıt eğilimlere sahip kullanıcıların değerlendirmelerini birlikte ele almaktadır. Üç farklı veri seti üzerinde önerilen yöntem ile klasik yöntemlerin karşılaştırmalı analiz sonuçları yapılmış ve elde edilen sonuçlar, önerilen yaklaşımın popülerlik yanlılığını azaltmada ve öneri kalitesini artırmada başarılı olduğunu göstermiştir.

Authors

Institutions

Publication Details

Journal
Black Sea Journal of Engineering and Science
Published
2026-03-15
DOI
https://doi.org/10.34248/bsengineering.1829537
Primary Topic
Multi-Criteria Decision Making
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
article

Davranışsal Eğilimlere Dayalı Çok Ölçütlü Öneri Sistemleri: BADPM Modeli

Tuğba Türkoğlu Kaya
Black Sea Journal of Engineering and Science
Multi-Criteria Decision Making
article

Davranışsal Eğilimlere Dayalı Çok Ölçütlü Öneri Sistemleri: BADPM Modeli

Tuğba Türkoğlu Kaya
article en

Abstract

Günümüzde öneri sistemleri oldukça başarılı tavsiyeler üretse de kullanıcıların daha az bilinen ancak potansiyel olarak ilgi çekici ürünlere erişimini kısıtlayan önemli bir sorun olan popülerlik yanlılığı ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışmada çok ölçütlü öneri sistemlerinde popülerlik yanlılığı probleminin ele alındığı, memnuniyetin arttırılıp buna ek olarak listede popüler olmayan ürünlerin yer aldığı bir mekanizma geliştirilmiştir. Önerilen yöntemde, bireylerin karar verme süreçlerinde kendi zevk ve eğilimlerine benzeyen kullanıcıların tercihlerine daha fazla önem vermesine, buna karşılık zıt eğilimlere sahip kullanıcıların değerlendirmelerini sınırlı düzeyde dikkate alma eğilimine dayanmaktadır. Dahası, zıt eğilimli kullanıcıların olumsuz değerlendirdiği ürünlerin kimi durumlarda hedef kullanıcı için daha çekici hâle gelebileceği varsayılmaktadır. Bu davranışsal temelden hareketle geliştirilen yaklaşım, öneri listesi oluştururken hem benzer kullanıcıların tercihlerini hem de zıt eğilimlere sahip kullanıcıların değerlendirmelerini birlikte ele almaktadır. Üç farklı veri seti üzerinde önerilen yöntem ile klasik yöntemlerin karşılaştırmalı analiz sonuçları yapılmış ve elde edilen sonuçlar, önerilen yaklaşımın popülerlik yanlılığını azaltmada ve öneri kalitesini artırmada başarılı olduğunu göstermiştir.

Black Sea Journal of Engineering and ScienceVol. 9(2)
Ardahan University (TR)
Openalex Percentile: Top 25%
Multi-Criteria Decision Making
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.