154 kV Çift Devre Pilon Direkli Havai İletim Hatlarında Farklı Noktalara Yıldırımın Düşmesi Durumunda Direkler Üzerindeki Aşırı Gerilim Etkisinin İncelenmesi

Yıldırım çarpmaları, elektrik güç sistemlerinde önemli hasarlara yol açmaktadır. Yüksek gerilim direkleri ve transformatörleri, bu tür etkilerden korunmak amacıyla koruma topraklaması ile donatılmaktadır. Havai iletim hatlarında yıldırım genellikle koruma iletkenine ya da direğe isabet eder. İletim hattı yıldırım darbesinden etkilendiğinde, yıldırımdan kaynaklanan akım direğin topraklama sistemi üzerinden toprağa ulaşır. Ancak bu durumda direk üzerinde bulunan topraklama direnci sebebiyle yüksek gerilimlerin oluşması durumu ortaya çıkmaktadır. Eğer bu gerilim seviyesi, izolatörlerin darbe gerilim dayanımını aşarsa izolatörlerin zarar görmesi kaçınılmazdır. Bu yüzden yüksek gerilim iletim hatlarında direk topraklama direncinin doğru bir şekilde belirlenmesi hayati önem taşır. Türkiye'deki 154 kV enerji nakil hatlarında sıkça kullanılan pilon direkli iletim hatlarına yıldırım çarpması durumunda koruma iletkeni ve taşıyıcı direkte oluşabilecek aşırı gerilimler Alternative Transients Program (ATP) yazılımı aracılığıyla incelenmiştir. Yapılan çalışmada pilon direk üniform olmayan bir şekilde modellenmiştir. Yıldırım akımının dalga şekli, 1.2/50 µs'lik bir darbe ile Heidler fonksiyonu yardımıyla temsil edilmiştir.