Rekreasyonel Etkinlik Kaynaklı Tükenmişlik Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz Rekreasyon literatürü, serbest zaman etkinliklerini uzun yıllar boyunca bireyin stres düzeyini azaltan ve psikolojik iyilik hâlini destekleyen onarıcı bir alan olarak tanımlamıştır. Buna karşın, modern toplumsal dinamikler ve Kaçırma Korkusu (FOMO), rekreasyonel katılımı gönüllü bir tercihten ziyade psikolojik bir "zorunluluğa" ve yük haline dönüştürebilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, rekreasyonel deneyimin paradoksal doğasını ele alan kuramsal bir temellendirmeden hareketle; bağlama özgü, geçerli ve güvenilir bir "Rekreasyonel Etkinlik Kaynaklı Tükenmişlik Ölçeği" (REKTÖ) geliştirmektir. Araştırma, yapısal geçerleme süreci kapsamında Gazi Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören toplam 470 gönüllü (AFA: 169, DFA: 301) üzerinde yürütülmüştür. Ölçeğin psikometrik özellikleri; Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alpha, McDonald’s Omega, CR) ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin toplam varyansın %77.2’sini açıklayan, 8 maddelik ve dört alt boyutlu (Fiziksel/Duygusal Tükenmişlik, FOMO Tetikli Aşırı Katılım, Etkinlik Tatmini ve Duyarsızlaşma) sağlam bir yapı sergilediğini göstermiştir. DFA sonuçları, modelin mükemmel uyum indekslerine sahip olduğunu doğrulamıştır (χ²/df=2.395, CFI=.981, TLI=.963, RMSEA=.068, SRMR=.032). Elde edilen bulgular, REKTÖ’nün modern rekreasyonel katılımın psikolojik maliyetlerini ölçmede özgün ve yüksek geçerliğe sahip bir araç olduğunu kanıtlamaktadır. Bu çalışma, literatürde yerleşik olan fayda odaklı yaklaşımları ampirik bir eleştiriyle genişleterek, rekreasyonun karanlık tarafına (dark side of leisure) dair literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler Rekreasyonel Tükenmişlik, Kaçırma Korkusu (FOMO), Ölçek Geliştirme, Yapı Geçerliliği, Boş Zaman Deneyimi Abstract For many years, the recreation literature has defined leisure activities as a restorative domain that reduces an individual's stress levels and supports psychological well-being. Conversely, modern social dynamics and the Fear of Missing Out (FOMO) can transform recreational participation from a voluntary choice into a psychological "obligation" and a significant burden. Grounded in a theoretical framework addressing the paradoxical nature of the recreational experience, the primary objective of this study is to develop a context-specific, valid, and reliable "Recreation Activity-Induced Burnout Scale" The research was conducted as part of a structural validation process with a total of 470 volunteers (EFA: 169, CFA: 301) studying at the Gazi University Faculty of Sport Sciences. The psychometric properties of the scale were evaluated using Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), and internal consistency coefficients, including Cronbach’s \alpha, McDonald’s \omega, and Composite Reliability (CR) . Analysis results demonstrated that the scale exhibits a robust 8-item structure with four sub-dimensions (Physical/Emotional Burnout, FOMO-Triggered Excessive Participation, Activity Satisfaction, and Depersonalization), explaining 77.2% of the total variance. CFA results confirmed that the model possesses excellent fit indices (χ²/df=2.395, CFI = .981, TLI = .963, RMSEA = .068, SRMR = .032) . The findings prove that the RAIBS is an original and highly valid tool for measuring the psychological costs of modern recreational participation. By expanding established benefit-oriented approaches with an empirical critique, this study provides a unique contribution to the literature concerning the "dark side of leisure". Keywords: Recreational Burnout, Fear of Missing Out (FOMO), Scale Development, Construct Validity, Leisure Experience.