DATIV I LOKATIV U ADMINISTRATIVNOM I KNJIŽEVNOUMJETNIČKOM FUNKCIONALNOM STILU

<p>Ovaj rad se bavi sintaksičkim položajima, funkcijama i značenjima dativa i lokativa u dva funkcionalna stila standardnog bosanskog jezika: administrativnom i književnoumjetničkom. Analiza je zasnovana na korpusu koji obuhvata administrativni tekst (Zakon o osnovnoj školi, Službene novine Zeničko-dobojskog kantona, 2018) i književni tekst (Meša Selimović, Magla i mjesečina, 1986). Cilj rada je ispitati kako se dativ i lokativ pojavljuju u adnominalnoj, adverbalnoj i drugim pozicijama, koje funkcije ostvaruju (nekongruentni atribut, objekat, priloška odredba, subjekat, imenski predikat) i koja su im tipična semantička značenja (posesivnost, korist, šteta, cilj, mjesno, vremensko, načinsko, stanje). Rezultati pokazuju da je u administrativnom stilu upotreba dativa i lokativa strogo normirana, formalna i funkcionalno usmjerena na institucionalno precizno označavanje odnosa obaveze, nadležnosti, procedura i odgovornosti. Lokativ se javlja pretežno u prijedložnim konstrukcijama s jasnim mjesnim i vremenskim značenjem, dok je dativ ograničen na dativ koristi, cilja, nadležnosti i obaveze. U književnoumjetničkom stilu, nasuprot tome, dativ često ima emotivnu funkciju (posesivni dativ, dativ interesa, dativ psihološkog stanja), a lokativ učestvuje u stvaranju atmosfere i unutrašnjeg doživljaja likova (lokativ mjesta kao slika emotivnog stanja, lokativ sredstva kao figura opažanja). Istraživanje pokazuje da funkcionalni stil utječe na distribuciju padežnih oblika i njihovu sintaksičku i semantičku ulogu, i pokazuje razliku između standardizovanog, eksplicitnog administrativnog stila i otvorenog, ekspresivnog književnoumjetničkog stila.</p>