Özel Yetenekli Öğrencilerin Sosyal Bilimler Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Öğrenme Tasarımları

Bu derleme çalışmasının amacı, özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde yapay zekâ destekli öğrenme tasarımlarını kuramsal bir çerçevede incelemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Ulusal ve uluslararası veri tabanlarında 2015–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar sistematik biçimde taranmış ve tematik analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, yapay zekâ teknolojilerinin özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri, hızlandırılmış ve derinleştirilmiş içerik sunumu, çok perspektifli tarihî analizler ve coğrafi simülasyonlar gibi alanlarda önemli fırsatlar sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada dört boyutlu yapay zekâ entegrasyon çerçevesi (duyuşsal, içerik, süreç ve ürün) sosyal bilimler eğitimine uyarlanmış; tarihî figürlerle yapay zekâ destekli diyaloglar, çok perspektifli analiz projeleri ve sanal mekân keşifleri gibi özgün etkinlik tasarımları önerilmiştir. Ayrıca Bilim ve Sanat Merkezlerinde uygulanabilecek yapay zekâ destekli modüller geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda, yapay zekâ destekli öğrenme tasarımlarının etkin uygulanabilmesi için öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesi, pedagojik ilkelerin merkeze alınması ve etik boyutların gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışmanın, özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilimler eğitiminde yapay zekâ entegrasyonuna ilişkin alan yazına kuramsal katkı sunması ve uygulamacılara yol göstermesi beklenmektedir. Anahtar kelimeler: özel yetenekli öğrenciler, sosyal bilimler eğitimi, yapay zekâ, öğrenme tasarımı, BİLSEM