Kürdîli-hicazkâr Makamında Besteleme Davranışlarının Karşılaştırılması: Emin Ongan ve Osman Nihat Akın Örneği

Bu çalışmada yirminci yüzyıl Türk müziği bestecilerinden Emin Ongan ve Osman Nihat Akın’ın Kürdîli-hicazkâr makamındaki besteleme davranışları incelenmiştir. Adı geçen bestecilerin “TRT Türk Sanat Müziği Sözlü Eserler Repertuvarı”nda kayıtlı Kürdîli-hicazkâr makamındaki eserleriyle sınırlandırılan çalışmada; Ongan’â ait 10, Akın’a ait 7 eser yapısal incelemeye tabi tutulmuştur. İncelemelerde Doç. Dr. Sıtkı Bahadır Tutu tarafından yönetilen lisansüstü tezlerde kullanılan yapısalcı bir yöntem uygulanmıştır. Eserler, ezgi malzemesi kesiti (EMK) adı verilen cümleciklere bölünerek; makam, tür-biçim, usûl ve güfte olmak üzere dört ana başlık altında incelenmiştir. Yapılan incelemelerde, aynı dönemde yaşamış olan Ongan ve Akın’ın besteleme davranışları arasında benzerlik ve farklılıklar tespit edilmiştir. Her iki besteci de yapısal inşa örgüsü, hedef perde-çeşni ilişkisi açısından benzer davranışlar sergilerken; EMK ölçü uzunlukları, çeşni tercihleri, makamsal seyir anlayışı, güfte kurgusu açısından farklı yaklaşımlar benimsedikleri sonucuna varılmıştır. Tarafımızca yapılan çalışmada, Ongan ve Akın’ın besteleme pratiklerine etki eden faktörlerin ortaya konması hedeflenmiştir. Ayrıca, tercih edilen yöntemin, yirminci yüzyıl besteleme davranışlarına dair elde edilen bulgu ve sonuçların; sonraki çalışmalar için kaynak niteliği taşıyacağı düşünülmektedir.