REVİZE EDİLMİŞ KORKU TERİMİ İLE AV-AVCI ETKİLEŞİMLERİNİN KOMPLEKS DİNAMİKLERİ
<p class="MsoNormal" style="margin-top:6.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:6.0pt;margin-left:0cm;text-align:justify;line-height:125%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Av-yırtıcı etkileşimleri uzun süredir matematikselbiyoloji çalışmalarının merkezinde yer almaktadır çünkü bunlar ekolojik ağlarıntemel bileşenleridir. Korku etkisi, yırtıcı hayvanların av popülasyonuüzerindeki davranış değişikliklerine yol açan dolaylı etkileri için kullanılanbir terimdir. Korkunun neden olduğu bu davranışlar, strese bağlı fizyolojikdeğişikliklere neden olarak avın vücut durumunu olumsuz yönde etkileyebilir. Buda hem üreme oranlarını hem de genel hayatta kalma oranlarını etkileyebilir. Buçalışmada, doğurgan olmayan av popülasyonlarının varlığına ve bu dinamiğingenel etkileşimi nasıl etkilediğine özellikle dikkat ederek, korku etkisininbir av-yırtıcı sistemine dahil edilmesini yeniden ele alıyoruz. Temelde, korkuetkisi büyümeyi baskılayan bir faktör olarak modellendiğinden, ilk odaknoktamız, doğurgan olmayan avların nüfus artışına katkıda bulunmaması nedeniylegenel etkisinin azaldığını vurgulamaktır. Bu düşünceden hareketle, dinamikleridaha iyi anlamak için, farklı fonksiyonel yanıt fonksiyonlarını ile modelaraştırılacaktır. Ayrıca Caputo kesirli türevinin yerel olmayan özelliklerinikullanarak sisteme genel bir hafıza etkisi ile ele alınacaktır. Dengenoktalarının kararlılığı analiz edilecektir. Ek olarak, popülasyonda salınımdavranışının başlangıcını gösterebilecek pozitif denge noktası çevresinde Hopfçatallanmasının varlığını araştırılacaktır. Teorik bulgular, tartışılankavramların somut örneklerini sağlayan sayısal örneklerle desteklenmektedir. Busonuçlar daha sonra biyolojik bağlamda yorumlanır.<o:p></o:p></span>
Authors
- Ercan Balcı (ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8530-7073)
- Hatice Karakaya
Publication Details
- Journal
- Erciyes University - AVESIS
- Published
- 2024-09-02
- Primary Topic
- Wildlife-Road Interactions and Conservation
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00