MOBILE SPACES AFTER NATURAL DISASTERS: INTERIOR ARCHITECTURE STUDIO EXPERIENCE

Türkiye’de deprem sonrası mekânsal iyileştirme çalışmaları ağırlıklı olarak geçici barınma birimleri üzerinden tartışılmakta; sağlık, eğitim, psikososyal destek ve hayvan refahı gibi barınma dışı kritik ihtiyaçlara yönelik mobil birimlerin tasarlanmasına ilişkin çalışmalar son derece sınırlı kalmaktadır. Bu eksiklik, hem afet sonrası yaşam kalitesini düşürmekte hem de tasarım eğitiminin toplumsal sorunlara bütüncül yaklaşım geliştirmesini zorlaştırmaktadır. İç mimarlık eğitiminde afet odaklı tasarım pratiklerinin yetersiz oluşu ve özellikle “barınma dışı mobil mekânlar” konusunda öğrencilere yeterli deneyim sunulamaması çalışma problemi olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, ikinci sınıf iç mimarlık öğrencileriyle yürütülen 15 haftalık süreç temelli bir stüdyo aracılığıyla; deprem sonrası ortaya çıkan çok yönlü gereksinimlere yönelik sağlık, eğitim, sosyal destek ve veterinerlik hizmetlerini kapsayan mobil birim tasarımlarını geliştirmek, bu süreçte öğrencilerin karar alma, analiz etme ve mekânsal problem çözme becerilerini incelemektir. Mevcut literatürdeki barınma odaklı yaklaşımlardan farklı olarak; mobil eczane, mobil diyaliz merkezi, mobil kan alma aracı, çocuk psikoterapi–fizyoterapi birimi, mobil kütüphane, mobil etüt merkezi ve mobil veteriner kliniği olmak üzere sekiz farklı tematik mobil birimi aynı stüdyo çerçevesinde ele alması, bu birimlerin hem mekânsal hem de teknik gereksinimlerini analiz etmesi ve tüm süreci iç mimarlık eğitimi bağlamında değerlendirmesi bilimsel alanda önemli katkı sağlamaktadır. Çalışma problem belirleme, literatür taraması, tasarım geliştirme, uygulama ve değerlendirme olmak üzere beş aşamada gerçekleşmiştir. Bulgular, öğrencilerin modüler kurgu, sterilizasyon ve hijyen gereklilikleri, erişilebilirlik, teknik altyapı, psikososyal ihtiyaçlar ve mekânsal ergonomi gibi çok boyutlu kriterleri bütüncül olarak ele aldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, deprem sonrası hizmetlere yönelik mobil temelli bir tasarım yaklaşımının iç mimarlık eğitimine nasıl entegre edilebileceğine dair bütüncül bir model sunmakta; afet farkındalığının artırılması, mobil mekân tasarımı pedagojisinin geliştirilmesi ve literatürdeki barınma dışı mobil çözümlere katkı sağlanması açısından özgün bir değer ortaya koymaktadır.